Kluczowe okazało się nie to, jak często mężczyzna deklarował korzystanie z telefonu, lecz to, jak jego zachowanie odbierała partnerka.

Badanie międzynarodowego zespołu badaczek, opublikowane w czasopiśmie „BMC Psychology”, wskazuje, że zachowanie określane jako phubbing – ignorowanie partnera na rzecz telefonu komórkowego – może mieć znaczenie dla zdrowia psychicznego kobiet po porodzie. Określenie „phubbing” powstało z połączenia słów „phone” – telefon oraz „snubbing” – lekceważenie.

Analiza wykazała, że kluczowe znaczenie miało subiektywne odczucie kobiety w trzecim trymestrze ciąży. Im silniejsze było jej poczucie bycia ignorowaną przez partnera zapatrzonego w ekran telefonu, tym większe nasilenie objawów depresji poporodowej po narodzinach dziecka. Co istotne, deklaracje samych mężczyzn dotyczące tego, jak często korzystali z telefonu, nie były związane z późniejszym nasileniem objawów depresyjnych u partnerek.

Okres okołoporodowy to czas intensywnych zmian biologicznych i psychologicznych, dlatego wsparcie emocjonalne partnera odgrywa szczególnie ważną rolę dla dobrostanu przyszłej matki. Depresja poporodowa jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych okresu okołoporodowego i dotyka około 17 proc. kobiet na świecie. Jej rozwój zależy od współwystępowania czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych, dlatego badacze poszukują czynników ryzyka, które można rozpoznać jeszcze w czasie ciąży.

Coraz więcej badań pokazuje również, że nadmierne korzystanie z urządzeń cyfrowych może pogarszać jakość relacji interpersonalnych. Jednym z takich zjawisk jest właśnie phubbing – sytuacja, w której jedna osoba podczas rozmowy poświęca uwagę telefonowi zamiast partnerowi.

Jak przypominają autorki, zachowanie to dobrze wyjaśnia Interpersonalny Model Intymności Reisa i Shavera, zgodnie z którym poczucie bliskości powstaje dzięki wzajemnej uwadze i responsywności partnerów. Sięganie po telefon zamiast reagowania na potrzeby drugiej osoby może osłabiać poczucie wsparcia i więzi oraz wywoływać poczucie odrzucenia.

Dotychczas nie badano jednak, czy phubbing partnera w okresie ciąży może wiązać się z późniejszym rozwojem depresji poporodowej.

Międzynarodowy zespół, w skład którego weszły także polskie badaczki – dr Małgorzata Sobol z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Agata Błachnio z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II – przeprowadził badanie podłużne, czyli obserwował te same pary na kolejnych etapach ciąży i po porodzie.

Pary zrekrutowane w poradni ginekologicznej we Włoszech oceniano trzykrotnie: w pierwszym trymestrze ciąży, w trzecim trymestrze oraz w ciągu trzech miesięcy po porodzie. Kobiety wypełniały Edynburską Skalę Depresji Poporodowej (EPDS) oraz przez siedem dni prowadziły internetowe dzienniki dotyczące postrzeganego phubbingu partnera. Mężczyźni oceniali natomiast własne zachowania za pomocą Skali Phubbingu. Do badania zakwalifikowano 30 par.

Analiza wykazała, że postrzegany przez kobiety phubbing partnera w trzecim trymestrze ciąży był dodatnio związany z nasileniem objawów depresji poporodowej. Zaobserwowano także zależność między poczuciem bycia ignorowaną już w pierwszym trymestrze a nasileniem objawów depresyjnych pod koniec ciąży.

Dlaczego właśnie końcówka ciąży okazała się szczególnie wrażliwym okresem? Jak wyjaśniają autorki, można to interpretować w świetle koncepcji „gniazdowania” (nesting), zgodnie z którą kobiety przygotowują swoje otoczenie na przyjście dziecka.

– W tym okresie wsparcie i obecność partnera stają się szczególnie istotne dla subiektywnego poczucia bezpieczeństwa kobiety oraz jej dziecka. Partner, który przejawia emocjonalne zaniedbanie lub obojętność poprzez phubbing, może wywoływać u kobiety, w miarę zbliżania się porodu, poczucie zagrożenia, lęk, irytację oraz samotność – podkreśliły badaczki.

Jak dodały, późna ciąża to również okres, w którym wiele kobiet doświadcza obniżonego poczucia własnej atrakcyjności z powodu zmian zachodzących w organizmie. – W konsekwencji kobiety w tym okresie mogą być szczególnie wrażliwe na określone zachowania partnera – takie jak problematyczne korzystanie z telefonu komórkowego, które mogą być interpretowane jako sygnały braku zainteresowania, a nawet przeniesienia uwagi na inne kobiety – zaznaczyły autorki.

Badanie ujawniło także wyraźną różnicę między tym, jak własne zachowanie postrzegali mężczyźni, a jak odbierały je ich partnerki.

Deklarowana przez mężczyzn częstość korzystania z telefonu nie była związana ani z tym, jak ich zachowanie postrzegały kobiety, ani z nasileniem depresji poporodowej.

- Co ciekawe, nie stwierdzono związku między phubbingiem zgłaszanym przez mężczyzn a nasileniem objawów depresji poporodowej u kobiet. Wyniki te można interpretować jako wskazujące, że mężczyźni czasami nie są świadomi, iż korzystanie przez nich z telefonu komórkowego w obecności partnerki może być dla niej krzywdzące, ponieważ zachowanie to może być postrzegane jako przejaw braku szacunku lub zainteresowania inną osobą – komentują autorki badań.

Zdaniem autorek wyniki wskazują, że problematyka phubbingu powinna stać się elementem edukacji przyszłych rodziców. Zwiększenie świadomości, że korzystanie ze smartfona może być odbierane przez partnerkę jako brak wsparcia, może pomóc ograniczyć jeden z czynników ryzyka depresji poporodowej.