Dlatego WHO/Europa uruchomiło specjalną nową platformę cyfrową z wbudowanym asystentem opartym na AI. Narzędzie to dostarcza pracownikom ochrony zdrowia niezbędnego wsparcia do prowadzenia z pacjentami rozmów na temat związku między spożywaniem alkoholu a ryzykiem zachorowania na nowotwory.

Organizacja apeluje również o podejmowanie bardziej merytorycznych dyskusji na temat alkoholu i zdrowia, tak aby oparte na dowodach naukowych informacje skłaniały ludzi do zdrowszego stylu życia.

Alkohol przyczynia się do powstania co najmniej siedmiu rodzajów nowotworów, w tym raka piersi, a także chorób układu krążenia i wątroby. Mimo to wiele osób w Regionie Europejskim WHO wciąż nie zdaje sobie sprawy z tych zagrożeń.

Brak wiedzy jest szczególnie widoczny w przypadku raka piersi. W 14 krajach, w których WHO/Europa przeprowadziło badania, zaledwie 15 proc. respondentów wiedziało, że alkohol może przyczyniać się do rozwoju raka piersi. Wśród kobiet świadomość ta wynosiła jedynie 21 proc. Tymczasem szacuje się, że w 2020 r. w regionie europejskim WHO alkohol był przyczyną 39 200 nowych przypadków zachorowań na raka piersi.

„Szkody wyrządzane przez alkohol nie są abstrakcyjne. Mogą to być choroby serca i wątroby. Może to być dziecko narażone na alkohol przed urodzeniem. Może to być lęk i depresja. A może to być kobieta, u której rozwinie się rak piersi, a która nigdy nie została poinformowana o ryzyku związanym z alkoholem” – skomentowała dr Carina Ferreira-Borges, regionalna doradczyni WHO/Europa ds. alkoholu.

Jak przypomniała, badania przesiewowe i krótkie interwencje stanowią dla specjalistów praktyczne narzędzie pozwalające zidentyfikować ryzyko związane ze spożywaniem alkoholu, zanim pojawią się poważniejsze problemy. Badanie przesiewowe może polegać na zadaniu kilku krótkich pytań, które pozwolą określić poziom ryzyka u danej osoby. Z kolei krótka interwencja pomaga takiej osobie zrozumieć, w jaki sposób alkohol może wpływać na jej zdrowie i jest też wsparciem w dokonaniu zmian.

Niestety spożywanie alkoholu jest często tym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka dla zdrowia, o którym pracownicy ochrony zdrowia rozmawiają z pacjentami najrzadziej – znacznie rzadziej niż o paleniu tytoniu, aktywności fizycznej czy sposobie odżywiania.

Specjalistom może brakować czasu, odpowiedniego przeszkolenia lub pewności siebie. Mogą nie wiedzieć, w jaki sposób poruszyć kwestię spożycia alkoholu, aby rozmówcy nie poczuli się oceniani; mogą też nie mieć pewności, o co pytać lub gdzie szukać wiarygodnych wskazówek i narzędzi. W wielu dziedzinach temat alkoholu jest jedynie marginalnie uwzględniany w programach kształcenia zawodowego, co sprawia, że pracownicy ochrony zdrowia mają braki w wiedzy albo polegają na nieaktualnych informacjach i utrwalonych błędnych przekonaniach.

Uruchomione przez WHO centrum ds. badań przesiewowych i krótkich interwencji w zakresie spożycia alkoholu (WHO Alcohol Screening and Brief Interventions Hub) gromadzi w jednym miejscu wiarygodne dane oraz praktyczne narzędzia, które są potrzebne do przeprowadzenia takiej rozmowy.

Pracownicy ochrony zdrowia mogą korzystać z kwestionariusza AUDIT – uznanego na całym świecie, 10-punktowego narzędzia przesiewowego – aby ocenić poziom ryzyka związanego z piciem alkoholu u danej osoby. Interaktywne narzędzia pokazują, co uznaje się za „standardową porcję alkoholu” oraz w jaki sposób alkohol wpływa na zdrowie. Z koli SBI Assistant, narzędzie oparte na sztucznej inteligencji, pomaga użytkownikom ustalić, jak rozpocząć rozmowę lub znaleźć odpowiednie materiały. Całość uzupełniają wytyczne oraz dowody naukowe Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczące badań przesiewowych i krótkich interwencji.

Ułatwia to pracownikom ochrony zdrowia i innym osobom wczesne rozpoznawanie zagrożeń związanych z alkoholem, prowadzenie rozmów na ten temat oraz udzielanie wsparcia.

„Badania przesiewowe i krótkie interwencje są skuteczne, ale tylko wtedy, gdy pracownicy służby zdrowia czują się na siłach, by z nich korzystać. Lekarz lub pielęgniarka, mając kilka minut przerwy między pacjentami, może teraz zapytać asystenta AI w centrum, jak zadać pytanie o spożycie alkoholu i uzyskać odpowiedź opartą na dowodach WHO. Dzięki temu rozmowy o alkoholu staną się normalnym elementem opieki, a nie niezręcznym dodatkiem” – wyjaśniła dr Ferreira-Borges.

Kierownik działu technologii informatycznych i sztucznej inteligencji w WHO/Europe zwrócił uwagę, że ludzie już teraz pytają sztuczną inteligencję o swoje zdrowie, np. o to, jaka ilość alkoholu jest bezpieczna. Często otrzymują przekonującą odpowiedź, nie mając przy tym możliwości sprawdzenia, skąd pochodzi. „Stworzony przez WHO asystent działa odwrotnie: udziela odpowiedzi wyłącznie na podstawie określonego zestawu dowodów naukowych oraz materiałów wdrożeniowych opracowanych przez organizację. Przy każdej odpowiedzi wskazuje on źródło informacji, a także podpowiada, z jakiego narzędzia można skorzystać np. podczas konsultacji lekarskiej” - podsumował.