25 czerwca 2025 r. wystartowała misja z udziałem Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego – pierwszego polskiego astronauty, a drugiego Polaka w kosmosie w ogóle – na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Polska misja IGNIS była częścią komercyjnej załogowej wyprawy Ax-4, realizowanej przez firmę Axiom Space. Podczas dwutygodniowego pobytu na ISS astronauci prowadzili badania naukowe w warunkach mikrograwitacji oraz angażowali się w działania edukacyjne.

Z powodu kilkukrotnego przekładania daty startu rakiety z Przylądka Canaveral na Florydzie (USA) Aleksandra Bukała ten historyczny dla Polski moment oglądała na ekranie telefonu w autobusie, jadąc na posiedzenie jednej z komisji Europejskiej Agencji Kosmicznej w Madrycie.

Rozmówczyni PAP przyznała, że przy samym starcie rakiety stres był ogromny. - Stresowałam się tak, jakby tam członek rodziny leciał – podkreśliła w rozmowie w Studiu PAP, opowiadając o wcześniejszej dwuletniej współpracy z polskim astronautą.

Później do tych emocji doszło jeszcze wzruszenie, gdy kapsuła dokowała do ISS. - Jestem żeglarzem, a statki kosmiczne mają dokładnie takie same światła nawigacyjne jak statki morskie. Jak widziałam tego Dragona (kapsuła z załogą – PAP), który zbliżył się tak powolutku do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, to miałam multum uczuć (…); takie ciepełko w sercu – wspominała.

Podczas startu rakiety początkowo myślała, że jest to moment zwieńczenia wcześniejszych dwuletnich przygotowań do misji. - Ale potem już sama misja i czas trwania misji zweryfikował to, ponieważ to był okres chyba najbardziej intensywnej pracy. Chcieliśmy po prostu wykorzystać każdą minutę tej misji; tak samo dr Sławosz Uznański-Wiśniewski bardzo chciał jak najwięcej z tej misji dla nas - dla Polski, dla polskich eksperymentów - wykorzystać – podkreśliła.

Formalnie polska misja kosmiczna IGNIS miała trwać nie krócej niż 14 dni; ostatecznie - licząc pełne dni na orbicie plus dokowanie - trwała 20 dni, 2 godziny i 59 minut. Składały się na nią trzy główne segmenty: eksperymenty naukowe (w sumie 13, z różnych dziedzin nauk), działania komunikacyjne (m.in. promocja polskiej kultury) oraz działania edukacyjne (m.in. łączenia astronauty z dziećmi i młodzieżą).

Bukała przypomniała, że w całą misję zaangażowanych było około 500 osób. To m.in. pracownicy Polskiej Agencji Kosmicznej, kilku resortów, ale też zespoły wykonujące eksperymenty oraz partnerzy z ESA, NASA, Axiom czy SpaceX.

- W mojej opinii ta misja była ogromnym sukcesem. Udało się wykonać bardzo dużo pracy; ale to nie do końca jest takie „udało się”, tylko myśmy po prostu byli dobrze przygotowani do tego i mieliśmy – też dzięki wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej – wszystkie plany awaryjne. Do tego nasz astronauta, który fantastycznie się czuł; widać było, że sprawia mu przyjemność ta praca na orbicie, co było dla nas - tutaj na Ziemi - taką ulgą, że nie jesteśmy dla niego obciążeniem, tylko jesteśmy wszyscy drużyną, która razem pracuje – opowiadała.

Pytana o to, co Polsce dała misja IGNIS, wskazała na tzw. efekt Sławosza, czyli zwiększenie zainteresowania dzieci i młodzieży naukami ścisłymi. Po względem naukowym wymieniła unikalny wkład w rozwój polskiej nauki dzięki eksperymentom przeprowadzonym na orbicie. Wyniki tych eksperymentów są wciąż analizowane.

Z kolei dla sektora kosmicznego – kontynuowała – misja pokazała, że Polska nie jest krajem raczkującym w branży kosmicznej, ale że może się pochwalić znaczącymi osiągnięciami, jak wspomniane przygotowanie i wysłanie 13 eksperymentów na Międzynarodową Stację Kosmiczną.

Na koniec pytana, czy w jej ocenie będzie kolejna misja z polskim astronautą, Aleksandra Bukała przyznała, że to zależy od decyzji politycznych. Specjalistka bardzo chciałaby zobaczyć Polaka albo Polkę na powierzchni Księżyca.

- Jest to na pewno przyszłościowy kierunek i te badania są bardzo ważne pod kątem lepszego zrozumienia nas jako ludzkości: naszego ciała, naszego organizmu, naszej technologii. Stephen Hawking mówił, że powinniśmy sobie zapewnić jakiś plan B, w przypadku niezapowiedzianego zdarzenia typu uderzenie asteroidy w powierzchnię Ziemi. W tej chwili nie mamy innego statku kosmicznego niż Ziemia – podsumowała Aleksandra Bukała.