„Radujmy się więc, póki jesteśmy młodzi. Po przyjemnej młodości, po przykrej starości, (i tak) przyjmie nas ziemia. Niech żyje akademia! Niech żyją profesorowie! Niech żyje każdy student! Niech żyje całe braterstwo; Niech rozkwitają na wieki!" - tak w wolnym tłumaczeniu brzmią słowa hymnu „Gaudeamus igitur" śpiewanego w uczelniach przy okazji rozpoczęcia roku akademickiego, choć nie tylko.

U progu roku akademickiego 2026/2027 powód do radości mają też same uczelnie. Już bowiem przy okazji wyników rekrutacji informowały, że ten rok był rekordowy - a dla niektórych nawet był jednym z najlepszych w historii. Wynika to ze zwiększonej liczby tegorocznych maturzystów, co z kolei jest związane z reformą edukacji z lat 2014-2016, kiedy obowiązkiem szkolnym objęto sześciolatki (z czego później się wycofano). Drugi z tych tzw. podwójnych roczników obecnie jest w klasie maturalnej i będzie zdawał na studia w przyszłym roku akademickim.

Nie ma jednak jeszcze oficjalnych statystyk dotyczących aktualnej liczby studentów - również tych przyjętych na I rok studiów, ponieważ te są zazwyczaj podawane w październiku lub listopadzie, kiedy zakończą się ostatnie nabory i dane spłyną do MNiSW lub GUS.

W ubiegłym roku akademickim 2025/2026 na I rok studiów na uczelnie podlegające Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego (są jeszcze inne jednostki podległe m.in. ministrowi zdrowia, np. uniwersytety medyczne, czy ministrowi obrony narodowej, np. akademie wojskowe) przyjęto 450 tys. osób. W tym roku będzie ich więcej.

W ocenie prof. Bogumiły Kaniewskiej, rektorki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz przewodniczącej Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, tegoroczna rekordowa rekrutacja odsunęła od uczelni na moment problem, jakim jest niż demograficzny.

- Ale musimy mieć świadomość, że to jest tylko na chwilę; że ta dobra rekrutacja to jest taki, powiedziałabym, kwiat przed zwiędnięciem. On pięknie rozkwitł, ale za chwilę niestety zwiędnie, tak to bywa w przyrodzie - i będziemy się mierzyli ze stałym niżem demograficznym - powiedziała prof. Kaniewska, która gościła w Studiu PAP podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu.

Według ostatnich danych GUS w roku akademickim 2024/25 w uczelniach w Polsce studiowało ponad 1,28 mln studentów. Średnio dwóch na trzech studentów uczyło się w uczelniach publicznych, a przeciętny koszt kształcenia jednego studenta to ponad 34,6 tys. zł.

Inne dane - opublikowane w drugiej połowie września - pokazują, że studenci wydają przeciętnie na utrzymanie ponad 4 tys. zł miesięcznie, czyli podobnie jak rok temu. Według raportu „Portfel Studenta" największym obciążeniem finansowym są wydatki na mieszkanie, wyżywienie i czesne.

Ponadto we wrześniu ukazał się raport „Wypalenie zawodowe wśród osób pracujących w systemie szkolnictwa wyższego i nauki", opracowany przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy na podstawie ogólnopolskiego badania przeprowadzonego w 2025 roku na zlecenie MNiSW.

Z tego raportu wynika, że 19 proc. pracowników - czyli niemal co piąty - deklaruje chęć zmiany pracy w najbliższym roku, a najczęściej wskazywanym kierunkiem jest wyjście poza system szkolnictwa wyższego i nauki. Z kolei 45 proc. badanych deklarowało, że często lub zawsze doświadcza psychicznego wyczerpania.

Nowy rok akademicki wiąże się z kilkoma niewielkimi zmianami legislacyjnymi. Chodzi m.in. o przepisy mające uelastycznić wydawanie środków na stypendia rektora. Ponadto od 1 stycznia 2027 w życie wchodzą przepisy dotyczące e-dyplomów, czyli wydawania dyplomów ukończenia studiów, dyplomów doktorskich oraz habilitacyjnych w postaci elektronicznej.