Kongres, organizowany przez siedem uczelni publicznych tworzących Konsorcjum Akademickie – Katowice Miasto Nauki, rozpoczął się w środę. Trzydniowe wydarzenie służy wymianie doświadczeń i wypracowywaniu rozwiązań, które mają podnosić jakość kształcenia. Tegoroczna edycja koncentruje się m.in. na dobrostanie nauczycieli akademickich oraz współpracy między uczelniami, instytucjami i krajami.

– Największym naszym osiągnięciem jest to, że po prostu jesteśmy zespołem. Nie spotykamy się tylko podczas kongresu, ale pracujemy ze sobą przez cały rok – powiedziała w czwartek PAP, podczas oficjalnej inauguracji wydarzenia, prorektor ds. studenckich i kształcenia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach dr hab. Katarzyna Trynda.

Jednym z konkretnych rezultatów jest program Śląski Most, umożliwiający studentom korzystanie z oferty dydaktycznej uczelni partnerskich. W pierwszej edycji przygotowano 615 modułów zajęć i ponad 2 tys. miejsc. Studenci mogą wybrać pojedynczy moduł na innej uczelni, ale też budować własną ścieżkę kształcenia, łącząc wiedzę z różnych dziedzin.

Kolejnym obszarem współpracy są mikropoświadczenia, czyli potwierdzenia zdobycia określonych umiejętności lub kompetencji. Uczelnie nie wypracowały jeszcze wspólnego systemu w tym zakresie, ale wymieniają się doświadczeniami. Podczas tegorocznego kongresu przygotowują również rekomendacje dla Polskiej Komisji Akredytacyjnej i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dotyczące m.in. barier prawnych i administracyjnych związanych z europejskimi dyplomami oraz zasad uznawania mikropoświadczeń.

Jednym z tematów tegorocznego wydarzenia jest dobrostan nauczycieli akademickich. Jak zaznaczyła Trynda, ich kondycja psychofizyczna nie powinna być traktowana jako dodatkowy element funkcjonowania uczelni, lecz jako podstawa jakości kształcenia.

– Dydaktyk, który jest przeciążony, doświadcza wypalenia zawodowego czy niewidzialnego ciężaru emocjonalnego, nie stworzy innowacyjnego środowiska dla uczenia się studentów – oceniła.

W ramach kongresu zaplanowano warsztaty i zajęcia dotyczące m.in. profilaktyki wypalenia zawodowego, odporności psychicznej, pracy emocjonalnej nauczycieli oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych podczas zajęć. Uniwersytet Śląski przygotował także propozycje wspierające regenerację i budowanie relacji, w tym jogę, spacery refleksyjne i spotkania integracyjne.

Trynda zwróciła uwagę, że jakość kształcenia zależy również od współpracy uczelni z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Jej zdaniem programy studiów powinny odpowiadać na potrzeby rynku pracy, ale uczelnie i samorządy muszą też wspólnie zadbać o warunki studiowania.

– Jeśli będziemy dalej w tym miejscu, w którym jesteśmy, studenci nie będą chcieli tutaj studiować tak bardzo, jak będą chcieli w Opolu czy Krakowie, bo warunki ekonomiczne są teraz dla młodych osób bardzo ważne – wyjaśniła. Wskazała przy tym na rozwiązania stosowane w tych miastach, takie jak dopłaty do akademików w Opolu czy tańsze bilety komunikacji miejskiej w Krakowie.

Według niej uczelnie powinny więc nie tylko rozwijać ofertę dydaktyczną, lecz także zabiegać o to, by absolwenci pozostawali w regionie, a młodzi ludzie z innych części kraju wybierali śląskie ośrodki akademickie. Służyć temu mają m.in. rekomendacje dotyczące wspólnej oferty dydaktycznej, przygotowywane w ramach projektu „Transformacja Regionu poprzez promocję edukacji wyższej”, realizowanego przy wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Woj. Śląskiego.

Ważnym zagadnieniem kongresu jest również wykorzystanie sztucznej inteligencji w nauczaniu. Zdaniem Tryndy uczelnie nie powinny traktować AI jako zagrożenia, ale muszą wypracować zasady jej odpowiedzialnego stosowania. Zaproponowała podejście oparte na trzech poziomach: od zadań, w których korzystanie z AI jest niedopuszczalne, przez wykorzystanie jej jako narzędzia wspomagającego, po takie, w których praca z algorytmem stanowi integralną część zadania.

W przypadku drugiego poziomu kluczowe jest krytyczne myślenie i odpowiedzialność studenta za wykorzystanie narzędzi. Zmienić powinien się także sposób oceniania – zamiast skupiać się wyłącznie na końcowym rezultacie, wykładowcy powinni uwzględniać kolejne etapy pracy.

Na Uniwersytecie Śląskim rozpoczęto w związku z tym szkolenia kaskadowe. Po przeszkoleniu dyrektorów ponad 100 kierunków studiów wiedzę i materiały mają oni przekazywać pozostałym nauczycielom akademickim. Uczelnia zakłada, że w warsztatach weźmie udział co najmniej połowa z ponad 2 tys. nauczycieli.

– To, z jakiej sztucznej inteligencji korzystamy dzisiaj, za miesiąc może być już czymś znacznie gorszym niż to, co będzie dostępne. Musimy więc podchodzić do tych zmian spokojnie, rozważnie, ale nowocześnie i mądrze – podkreśliła prorektor.

Efektem kongresu mają być również inicjatywy służące przygotowaniu uczelni do akredytacji. Trynda zaproponowała stworzenie na Śląsku wspólnej przestrzeni, w której ośrodki akademickie będą mogły wymieniać się doświadczeniami i wspierać w przygotowaniach do oceny jakości kształcenia. W tegorocznej edycji po raz pierwszy przyznawana jest także Międzynarodowa Nagroda ICEQ za Doskonałość Dydaktyczną.

Międzynarodowy Kongres Jakości Kształcenia jest organizowany po raz piąty przez siedem uczelni publicznych: Uniwersytet Śląski, Politechnikę Śląską, Śląski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Ekonomiczny, Akademię Wychowania Fizycznego, Akademię Sztuk Pięknych i Akademię Muzyczną. Kolejna edycja wydarzenia jest planowana na 20–22 października 2027 r.