Starodawne annały źródłem wiedzy o erupcjach wulkanów i klimacie
Dzięki lekturze średniowiecznych kronik naukowcy ustalili, że wybuchy
wulkanów ochładzały klimat Irlandii 1500 lat temu. Wyniki badania
opisali w "Environmental Research Letters".
Krytyczna analiza ponad 40 tys. różnych zapisków w Irlandzkich Annałach i porównywanie ich z wynikami współczesnych pomiarów pozwoliło naukowcom skojarzyć dawne erupcje wulkanów i następujące po nich w Irlandii okresy ekstremalnego zimna. Badania objęły okres 1200 lat - od roku 431 do 1649.
Naukowcy wykazali, że w tym właśnie czasie mogło dojść nawet do 48
erupcji wulkanów, o których istnieniu wiadomo dzięki projektowi
Greenland Ice Sheet Project (GISP2). Śladów takich wydarzeń naukowcy
doszukują się w rdzeniach lodu, czyli pionowych bryłach wyciętych z potężnych lodowców. Skład zanieczyszczeń warstw lodu stanowi coś w rodzaju archiwum składu atmosfery. W lodzie uwięzione są cząsteczki
zanieczyszczeń różnego pochodzenia, a także pęcherzyki powietrza
zawierające gazy, jakie w danym okresie były obecne w atmosferze.
Spośród wspomnianych 48 wybuchów wulkanów aż 38 nieznacznie wyprzedzało 37 okresów ochłodzenia. To właśnie o tych okresach zimna naukowcy dowiedzieli się z Irlandzkich Annałów. Przystępujący do ich lektury klimatolodzy zwracali szczególną uwagę na opisy nietypowych zjawisk pogodowych, potężnych śnieżyc, ataków mrozu czy wzmianek o lodzie, który przez długi czas ścinał rzeki i jeziora. W swojej pracy korzystali także ze współczesnych opisów nietypowo zimnych lat.
"To jasne, że kronikarze i skrybowie tworzący Irlandzkie Annały byli uważnymi obserwatorami i starannie opisywali wyjątkowo zimne okresy, zapewne z powodu ich wpływu na mieszkańców kraju i środowisko" - podkreśla główny autor badania, dr Francis Ludlow z Harvard University Center for the Environment and Department of History.
"Głównym wynikiem pracy jest wniosek, że w badanym przez nas okresie na terenie Irlandii gwałtowne erupcje wulkanów miały silny i trwały związek z następowaniem okresów zimna. Tak srogie okresy w łagodnym, morskim klimacie tego kraju zdarzały się przecież dość rzadko" - dodał Ludlow.
Wulkany wpływają na klimat Ziemi, wyrzucając do stratosfery dwutlenek
siarki. Po erupcji gaz ten zamienia się w aerozol kwasu siarkowego.
Pozostając w górze, zmniejsza dopływ promieniowania słonecznego i prowadzi do ochłodzenia. To dobrze znany mechanizm, obserwowano go m.in.
po wybuchu wulkanu Pinatubo w 1991 r. Mniej wiadomo jest jednak na
temat wpływu erupcji na klimat, zwłaszcza w skali regionalnej - w czasach, gdy nie prowadzono jeszcze pomiarów. Pisma w rodzaju
Irlandzkich Annałów w rękach badaczy klimatu okazują się w takich
sytuacjach bardzo cennym źródłem informacji. Z podobnych zapisków inni
naukowcy czerpią informacje choćby nt. dawnych zaćmień Słońca i Księżyca
itp.
Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl
Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl
wstecz Podziel się ze znajomymi
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje