Akceptuję
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności

Zamknij X

Naukowy styl życia

Nauka i biznes

Strona główna Informacje
Dodatkowy u góryTESTO

Samobójcza śmierć komórek chroni organizm przed rakiem

Za badania nad procesami, które zachodzą w komórkach ulegających apoptozie, doc. dr hab. Piotr Widłak z Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie, oddział w Gliwicach otrzymał Indywidualną Nagrodę Naukową Wydziału Nauk Medycznych PAN.

NADZIEJA DLA WIELU CHORYCH

Piotr Widłak jest autorem cyklu prac dotyczących identyfikacji i badania właściwości tzw. nukleaz apoptotycznych.

Badania nad apoptozą dają nadzieję na rozwiązanie wielu problemów medycznych. Zaburzenia w procesie apoptozy zwiększa bowiem ryzyko chorób nowotworowych.

Wywoływanie apoptozy to jeden z pożądanych efektów terapii przeciwnowotworowej.

W procesie apoptozy komórek ważną rolę odgrywają pewne enzymy - nukleazy. Są to enzymy trawiące kwasy nukleinowe (DNA trawiony jest przez DNazy, a RNA - przez RNazy).

Nukleazy przerywają (hydrolizują) wiązania między nukleotydami, czyli podstawowymi cegiełkami budującymi kwasy nukleinowe.

20-LETNIE POSZUKIWANIA NUKLEAZ APOPTYCZNYCH

W roku 1980 dr Andrew Wyllie wysunął tezę, że czynnikiem odpowiedzialnym za proces apoptozy jest aktywacja swoistej DNazy.

Poszukiwania jej trwały blisko 20 lat. Została odkryta w latach 1997/1998 przez dwa zespoły naukowe, kierowane przez dr. Xiaodong Wanga (z Southwestern Medical Center w Dallas) i dr. Shigekazu Nagata.

Nukleaza ta nazwana została DFF albo CAD (akronim angielskich nazw DNA Fragmentation Factor lub Caspase-activated DNase).

W roku 2001 zespół dr. Wanga opublikował odkrycie drugiej nukleazy apoptotycznej - endonukleazy G (EndoG).

W normalnie żyjących komórkach białko EndoG przechowywane jest w mitochondriach, ciałkach komórkowych odpowiedzialnych za produkcję energii.

W komórkach ulegających apoptozie białko to przemieszcza się do jąder komórkowych gdzie może trawić DNA.

BADANIA PORÓWNAWCZE OBU NUKLEAZ - DFF I EndoG

Badania będące przedmiotem nagrodzonych prac, dr Widłak rozpoczął w roku 1997, w trakcie swojego stażu naukowego w Southwestern Medical Center w Dallas, gdzie współpracował z dr. Wangiem i miał udział w odkryciach dokonanych przez jego zespół.

Przedmiotem badań dr. Widłaka były właściwości katalityczne, mechanizm fragmentacji chromatyny (czyli kompleksu DNA i białek) oraz sposoby regulacji obu nukleaz, aktywowanych w komórkach ulegających apoptozie.

Od kilku lat badania te, finansowane grantami Komitetu Badań Naukowych, prowadzone są w Centrum Onkologii w Gliwicach.

"Komórki ulegające apoptozie wykazują szereg charakterystycznych zmian morfologicznych (takich jak obkurczenie błony komórkowej i kondensacja chromatyny) oraz biochemicznych - między innymi swoistą fragmentację DNA" - wyjaśnił PAP dr Widłak.

Dr Widłak przeprowadził analizę porównawczą właściwości katalitycznych nukleaz DFF i EndoG. Najważniejsza różnica między oboma enzymami polega na tym, że DFF jest DNazą trawiącą jednocześnie obie nici DNA, a EndoG jest zarówno RNazą jak i DNazą nacinającą tylko jedną nić DNA.

KIEDY KOMÓRKI UMIERAJĄ

Podczas badania mechanizmu regulacji aktywności DFF, dr Widłak stwierdził, że w zdrowych komórkach obecny jest nadmiar inhibitora (dodatkowego enzymu uruchamiającego białko trawiące DNA). Nadmiar ten zapobiega przypadkowej aktywacji nukleazy.

"Po usunięciu inhibitora tworzy się aktywna forma nukleazy, zdolna rozkładać DNA w chromatynie. Enzym ten jest dodatkowo aktywowany przez szereg białek chromatyny" - tłumaczy biolog.

Badając mechanizm fragmentacji chromatyny dr Widłak stwierdził, że obie nukleazy wybiórczo wycinają z chromosomów olbrzymie fragmenty o długości około 50 tysięcy par nukleotydów - tak zwane pętle albo domeny chromatyny. Następnie atakują one DNA łącznikowy pomiędzy kolejnymi nukleosomami, czyli podstawowymi jednostkami strukturalnymi chromatyny (składającymi się z oktameru histonowego i nawiniętego nań fragmentu DNA zbudowanego ze 146 par nukleotydów).

Dr Widłak wykazał również, że fragmentacja DNA przeprowadzana przez nukleazy apoptotyczne jest warunkiem kondensacji chromatyny, charakterystycznej dla umierających komórek.

PAP - Nauka w Polsce, Urszula Jabłońska


Skomentuj na forum


Drukuj PDF
wstecz Podziel się ze znajomymi

Recenzje




NCBR: 5,5 mld na nowatorskie projekty
19-01-2017

NCBR: 5,5 mld na nowatorskie projekty

Ponad 5 mld zł na nowatorskie projekty w 2016 roku rozdysponowało Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), kolejne 5,5 mld złotych zostanie przyznanych w 2017 roku.

Liczba kobiet w nauce rośnie bardzo wolno
19-01-2017

Liczba kobiet w nauce rośnie bardzo wolno

Statystyki pokazują ogromne dysproporcje w obecności obu płci w naukach ścisłych. Kobiety zajmują zaledwie ok. 10 proc. najwyższych stanowisk akademickich.

Rola neuronów wstawkowych
19-01-2017

Rola neuronów wstawkowych

Poznanie oddziaływań poszczególnych neuronów ze sobą nawzajem i z ośrodkowym układem nerwowym jest niezwykle istotne.

Papryczka chili przedłuża życie
19-01-2017

Papryczka chili przedłuża życie

Regularne spożywanie czerwonej papryczki chili może przedłużyć życie – wynika z badań opublikowanych przez „PLOS ONE”.

znajdz nas na fcb
Informacje dnia: Inżynieria procesowa w terapiach nowotworowych II konkurs ERA-NET Neuron Cofund NCBR: 5,5 mld na nowatorskie projekty II konkurs w ramach ERA-CVD Cardiovascular Diseases Liczba kobiet w nauce rośnie bardzo wolno Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej Inżynieria procesowa w terapiach nowotworowych II konkurs ERA-NET Neuron Cofund NCBR: 5,5 mld na nowatorskie projekty II konkurs w ramach ERA-CVD Cardiovascular Diseases Liczba kobiet w nauce rośnie bardzo wolno Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej Inżynieria procesowa w terapiach nowotworowych II konkurs ERA-NET Neuron Cofund NCBR: 5,5 mld na nowatorskie projekty II konkurs w ramach ERA-CVD Cardiovascular Diseases Liczba kobiet w nauce rośnie bardzo wolno Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

Partnerzy

GoldenLine Fundacja Kobiety Nauki Warszawskie Stowarzyszenie Biotechnologiczne (WSB) „Symbioza” Obywatele Nauki NeuroSkoki Biomantis Uni Gdansk MULTITRAIN I MULTITRAIN II Nauki przyrodnicze KOŁO INZYNIERÓW PB ICHF PAN FUNDACJA JWP NEURONAUKA BIOOPEN 2016 QDAY Mlodym Okiem Nanotechnologia Lodz Nauka w Polsce CITTRU - Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Akademia PAN Chemia i Biznes Farmacom Świat Chemii Forum Akademickie Biotechnologia     Geodezja „Pomiędzy naukami – zjazd fizyków i chemików” WIMC WARSZAWA 2016 Konferencja Biomedyczna Projektor Jagielloński Instytut Lotnictwa EuroLab