Polska w międzynarodowym projekcie MELA
Celem projektu MELA jest przygotowanie nowatorskiej metodyki, niezbędnej dla stworzenia Morfotektonicznej Mapy Niżu Europejskiego, a w przyszłości - opracowania samej mapy.
Mapa morfotektoniczna prezentuje - mówiąc w dużym uproszczeniu - te formy rzeźby terenu, które powstały przy współudziale wgłębnych struktur tektonicznych. Umożliwia ona przewidywanie i lokalizację przyszłych zagrożeń geotektonicznych.
Formy o morfotektonicznej genezie są najlepiej widoczne w górach. Jest to np. zapadlisko tektoniczne Kotliny Kłodzkiej czy zrąb tektoniczny Gór Stołowych. Na zapadliska i zręby, pomiędzy którymi różnica wysokości dochodzi do 400 m, natrafiono również w okolicach Szczecina, ale są one zamaskowane przez grube warstwy osadów i przez to mało czytelne w rzeźbie terenu.
"Do ich zidentyfikowania potrzebne będą szeroko zakrojone badania z zakresu stratygrafii, tektoniki, hydrogeologii, geomorfologii na wybranych obszarach Polski, Niemiec i Danii" - mówi dr Piotrowski.
Dotychczas mapy morfotektoniczne były opracowywane dla gór i wyżyn. Aby stworzyć taką mapę dla obszaru pokrytego grubą warstwą osadów, niezbędne jest opracowanie specjalnej metodyki.
Współczesne krajobrazy Niziny Europejskiej zostały ukształtowane w epoce lodowej, w bliskim sąsiedztwie czaszy lądolodu. Tereny te w wielu miejscach zostały pokryte grubą warstwą osadów spoistych, takich jak gliny i iły oraz sypkich, jak piaski.
Pod nimi znajdują się ukryte struktury tektoniczne o różnej skali. Lepsze rozpoznanie tych struktur umożliwi lokalizację złóż surowców mineralnych i energetycznych na obszarze Niżu.
"Niezwykle istotne jest także rozpoznanie ruchów skorupy ziemskiej i to zarówno tych gwałtownych, jak powolnych. Przypadki trzęsień ziemi na lądzie - na przykład odnotowane niedawno na Mazurach - oraz poniżej dna morskiego zdarzały się na nizinnej części Europy często w przeszłości i z pewnością wystąpią w przyszłości" - mówi dr Piotrowski.
"Należy również podkreślić, iż rzeźba tego obszaru i jego budowa geologiczna kształtowała się nie tylko w wyniku czynników zewnętrznych, jak erozja i akumulacja lodowcowa, ale także wewnętrznych, jak ruchy glaciizostatyczne, czyli ruchy skorupy ziemskiej po odciążeniu od czaszy lądolodu. Zrozumienie tych zależności pozwoli na lepsze rozpoznanie zjawisk geodynamicznych w strefie brzegu morskiego i w dolinach dużych rzek" - wyjaśnia.
PAP - Nauka w Polsce, Andrzej Markert
Skomentuj na forum
wstecz Podziel się ze znajomymi
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje