Polscy badacze zdobyli unijne nagrody
Nagroda Kartezjusza istnieje od 2000 r. Przyznawana jest za wybitne osiągnięcia naukowe lub techniczne we wszystkich dziedzinach nauki. Ubiegać o nią mogą się międzynarodowe zespoły z krajów członkowskich i stowarzyszonych. Od 2004 roku nagroda przyznawana jest także w dziedzinie popularyzacji nauki. Jej zadaniem jest promowanie badań europejskich, stymulowanie wzrostu zainteresowania społeczeństw wynikami naukowymi oraz zachęcanie młodych ludzi do kariery naukowej.
W tym roku nagrodę podzielono między trzy projekty. W jednym z nich, dotyczącym stereoskopowych systemów wysokich energii, uczestniczą polscy naukowcy - prof. Michał Ostrowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr Bronisław Rudak z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
System Stereoskopowy Wysokich Energii (High Energy Stereoscopic System, HESS) to zespół czterech teleskopów, który zrewolucjonizował dotychczasowe metody obserwacji astronomicznej i przyczynił się do poszerzenia wiedzy o Drodze Mlecznej i Wszechświecie. Umożliwia przestrzenną obserwację lawiny cząstek i pozwala określać energię oraz kierunek kosmicznych promieni gamma (fotonów o energiach 100 mld razy większych niż światło widzialne).
W prace nad nim, oprócz dwóch Polaków, zaangażowanych jest ok. stu badaczy z Czech, Francji, Irlandii, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Armenii, Namibii i RPA. Przy wsparciu unijnym zaprojektowali oni i zbudowali system, stworzyli kompleksowe programy komputerowe niezbędne do zbierania i analizy danych, a także organizowali szkolenia dla młodych astronomów i astrofizyków.
Drugi z nagrodzonych projektów – HYDROZOL – dotyczył metod uzyskiwania wodoru z wykorzystaniem energii słonecznej, co umożliwia ekologiczne pozyskiwanie energii, a trzeci – APOPTOSIS - przyczynił się do lepszego zrozumienia procesu zaprogramowanej śmierci komórki (apoptozy), umożliwiając opracowywanie nowych metod w leczeniu nowotworów i AIDS.
Do finału zakwalifikowano również pięć innych projektów: NEMABS (uzyskanie jasnego obrazu cząsteczek poprzez ich barwienie), QGATES (stosowanie mechaniki kwantowej w przetwarzaniu informacji), TAMRAM (pamięć operacyjna wykorzystująca technologię zapisu magnetycznego), DYNAQPRIM (dynamika białek w jądrze komórki) oraz GLOBALIFE (drogi życiowe w procesie globalizacji).
Tegorocznych laureatów wyłoniono spośród 66 zgłoszonych. Wybrało ich międzynarodowa komisja, składająca się z 22 wybitnych naukowców z 11 państw UE oraz Brazylii, Maroko, Rosji i Turcji. Obradom jury przewodniczyła była minister Francji ds. UE i astronautka Europejskiej Agencji Kosmicznej - Claudie Haigneré.
PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Pawłowska
wstecz Podziel się ze znajomymi
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje