Trwa 21. Kongres ICTAM
To jeden z tematów referatów przygotowanych przez Polaków na trwający w stolicy 21. Kongres ICTAM (Międzynarodowy Kongres Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej).
Jednym ze sposobów obróbki metali jest tzw. odkształcenie monotoniczne. Polega ono np. na rozciąganiu metalu w jednym kierunku. Wymaga to jednak dużej siły.
Naukowcy pracują nad metodami pozwalającymi na zmniejszenie siły potrzebnej do takiego monotonicznego odkształcenia.
Warszawscy badacze doszli do wniosku, że służyć temu może np. deformacja cykliczna (np. skręcanie metalu) nałożona na tradycyjne odkształcenie monotoniczne.
Deformację cykliczną można stosować w metalach takich jak miedź, lub stopach stali oraz aluminium.
Zastosowanie deformacji cyklicznej ułatwia także proces deformacji materiałów kruchych.
"Dodatkowym efektem jest utworzenie drobnoziarnistej struktury materiału o ulepszonych właściwościach mechanicznych" - wyjaśnia jeden z autorów referatu prof. Zenon Mróz.
Efekty prezentowane przez naukowców z Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN zostały wykorzystane w nowej technologii wyciskania, kucia i walcowania metali - KOBO, którą opracowali badacze z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Jak mówi prof. Mróz, do klasycznego procesu wyciskania przez matrycę wprowadza się dodatkowy ruch skrętny matrycy, lub cykliczny ruch poprzeczny walca w czasie walcowania metalu.
"Obniża to siłę i zużytą energię potrzebną do prowadzenia procesu i podnosi ciągliwość materiału" - wyjaśnia Mróz.
Na kongresie naukowcy prezentują teoretyczny model tego procesu.
Badacze wykorzystali istniejące już modele teoretyczne tzw. plastycznej deformacji cyklicznej rozszerzając je o opis zjawisk w skali mikro, które są związane z powstawaniem tzw. układu pasm ścinania w materiale. Ułatwia ono rozwój deformacji.
Analiza teoretyczna została porównana z wynikami badań doświadczalnych dla próbek walcowych, które poddano monotonicznemu ściskaniu i cyklicznemu skręcaniu oraz pomiarom dla procesów wyciskania metali ruchem skrętnym matrycy.
Jak tłumaczy prof. Mróz, opis tego rodzaju procesów wymaga rozszerzenia założeń klasycznej teorii plastyczności i sformułowania nowych modeli opisujących zmianę mikrostruktury materiału.
"Będą one stanowić podstawę do racjonalnego wyboru parametrów nowego typu procesów obróbki plastycznej wspomaganej deformacją plastyczną" - dodaje.
Prezentowana technologia może znaleźć zastosowanie w obróbce materiałów o małej ciągliwości, np. aluminium.
Obok prof. Mroza autorem referatu dotyczącego nakładania deformacji cyklicznej na proces odkształcenia metali jest dr Ryszard Pecherski.
Bogusława Szumiec-Presch / PAP - Nauka w Polsce
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje