Odsłonięto tajemnice męskiego chromosomu Y
Naukowcy od dawna wiedzą, że ludzki chromosom Y posiada geny determinujące płeć męską. Oprócz tego uważają go jednak za stosunkowo ubogi w geny i ważne informacje genetyczne. Potwierdziły to w dużej mierze prace nad poznaniem sekwencji tego chromosomu.
Większą jej część poznaliśmy w 2003 roku, dzięki mozolnej pracy naukowców z USA. Udało im się m.in. zidentyfikować 78 genów, z których wiele bierze udział w rozwoju jąder i produkcji plemników. Okazało się jednocześnie, że chromosom Y tworzą w większości (w około dwóch trzecich) sekwencje powtarzalne, nie zawierające genów.
Amerykański zespół pozostawił jednak kilka tajemniczych "dziur" w sekwencji "igreka". Jedną z nich był specyficzny obszar w okolicy przewężenia chromosomu, czyli centromeru dzielącego chromosom na dwie części, tzw. ramiona. Obszar ten ma bardzo zbitą strukturę i składa się z wielu powtarzających się sekwencji DNA, dlatego tak trudno go analizować.
Teraz udało się to badaczom z Uniwersytetu w Heidelbergu. Badany fragment składa się z ponad pół miliona par zasad (czyli jednostek DNA), co stanowi ok. 2 proc. całego chromosomu Y. Co więcej, obszar ten posiada osiem odcinków, które wydają się być nowymi genami - uważa biorąca udział w badaniach Gurdun Rappold.
Wcześniejsze wyniki badań jej zespołu sugerują, że zlokalizowane tu geny mogą decydować o zależnych od płci różnicach wzrostu i sylwetki, a także wpływać na ryzyko rozwoju nowotworów męskich narządów rozrodczych.
"Na razie musimy jednak sprawdzić, czy geny te są w ogóle aktywne" - zaznacza Rappold.
PAP
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje