Polska innowacja pomoże w konserwacji zabytków architektury
SZTUKA W PRODUKCJI MASOWEJ "Cement romański to materiał uzyskiwany jest z margli – skał wapiennych z dodatkiem materiału ilastego. Skały te wypala się poniżej temperatury zeszklenia, a następnie ściera na mączkę" – opowiada Bożena Opiłło z firmy AC Konserwacja Zabytków. Firma ta we współpracy z dr. hab. Romanem Kozłowskim i dr. Grzegorzem Adamskim realizuje projekt celowy w tym zakresie.
Jak wyjaśnia konserwatorka, materiał ten został wynaleziony w XIX wieku, jako imitacja piaskowca. Nazwano go cementem romańskim, ponieważ wierzono, że jest to odpowiednik technologii stosowanej niegdyś przez Rzymian.
"Cement romański był niezwykle wytrzymały, a przy tym miał krótki czas wiązania – od 3 do 20 minut. Dzięki tej właściwości można było niemal seryjnie +produkować+ odlewy i ornamentalne dekoracje elewacyjne, nawet te bardzo rozbudowane w formie. Materiał pełnił ponadto funkcję ochronną, podobnie jak tynk" – tłumaczy Opiłło.
Materiał, którego ojczyzną była Anglia, zyskał popularność w całej środkowej Europie. Był stosowany także w Polsce, przede wszystkim w Galicji. Jak podaje Opiłło, w 1796 roku zarejestrowano pierwszy patent, a już od 1850 roku wykorzystywano cement na skalę masową. Technologię tę stosowano do I wojny światowej. Wraz z nastaniem modernizmu wyszła jednak z użytku i została zapomniana.
W POSZUKIWANIU ZAGINIONEJ RECEPTURY
Międzynarodowy projekt ROCEM (skrót pochodzi od nazwy "roman cement" - PAP) miał na celu odtworzenie XIX-wiecznej technologii. W badaniach uczestniczyli fizycy, chemicy i eksperci w dziedzinie konserwacji zabytków z Wielkiej Brytanii, Austrii, Niemiec, Czech, Słowacji i Polski. Polskę reprezentował dr hab. Roman Kozłowski z PAN, ktory koordynowal dzialania konsorcjum naukowego.
"Konserwatorzy i badacze podjęli tę inicjatywę, ponieważ brakowało materiału do konserwacji zabytków, zgodnego z pierwotnym materiałem. Taka zgodność jest niezwykle istotna, ponieważ różne materiały różnie reagują na czynniki zewnętrzne, na przykład na pogodę" – podkreśla Opiłło.
W wyniku międzynarodowych prac stworzono odpowiednik dawnego cementu. W Polsce cement romański produkuje Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych w Nowej Hucie.
POLACY SPRAWDZAJĄ DZIAŁANIE ODTWORZONEGO CEMENTUM
Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN, we współpracy z firmą AC Konserwacja Zabytków, podjął dalsze prace badawcze. Projekt celowy, w którym naukowcy (dr hab. R. Kozłowski, dr G. Adamski) współpracują z konserwatorami ma na celu przeprowadzenie badań nad zastosowaniem i skutecznością nowego–starego materiału.
Projekt, realizowany od połowy 2005 roku, potrwa trzy lata. Obejmuje on zarówno prace laboratoryjne, jak i doświadczenia na wybranych elewacjach. "Królikiem doświadczalnym" jest Akademia Handlowa w Krakowie.
"Sprawdzamy, w jaki sposób zachowuje się ten cement położony na dawne zaprawy tynkowe, analizujemy, jak spełnia swoją funkcję ochronną. Obserwujemy reakcje starej zaprawy z nową i oceniamy ich kompatybilność" – wyjaśnia Opiłło, kierownik prac konserwatorskich wykonywanych w Akademii.
PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska
Skomentuj na forum
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje