Porównania międzylaboratoryjne pomiarów hałasu w środowisku pracy w 2009 roku

Programy porównań międzylaboratoryjnych zostaną przeprowadzone w 2 terminach: 1). 24-25.06.2009 r. - termin zgłoszeń do 10.06.2009 r.
2). 14-15.10.2009 r. - termin zgłoszeń do 28.09.2009 r.

W ramach porównań międzylaboratoryjnych organizowane są 2 programy:
1). Program I - Pomiar hałasu ustalonego
2). Program II - Pomiar hałasu cyklicznie zmiennego

ZAWIADOMIENIE O BADANIACH MIĘDZYLABORATORYJNYCH I WARSZTACH SZKOLENIOWYCH

Informujemy, że Gospodarstwo Pomocnicze przy Woj. Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Rzeszowie wraz z Laboratorium Hałasu i Wibracji WSSE - Dział Laboratoryjny w Tarnobrzegu organizują porównania międzylaboratoryjne pomiarów hałasu w środowisku pracy. Przeznaczone są one dla laboratoriów wykonujących pomiary akustyczne na stanowiskach pracy (ew. w środowisku zewnętrznym). Uczestnicy posiadają możliwość wyboru programów badań:

Program I. Pomiar hałasu ustalonego - w dn. 24-25.06.2009 r.
Program II. Pomiar hałasu cyklicznie zmiennego - w dn. 14-15.10.2009 r.

Celem programu II jest m. in. sprawdzenie biegłości w okolicznościach występujących istotnie częściej i nieco trudniejszych niż przypadek uwzględniony w Programie I.

Szczegółowe cele porównań to:

określenie zdolności pomiarowych poszczególnych Laboratoriów Higieny Pracy (Laboratoriów Badań Środowiskowych i in.) do wykonywania badań hałasu na stanowiskach pracy oraz dalsze monitorowanie osiągnięć tych laboratoriów,

określenie cech charakterystycznych metody badawczej w określonych warunkach akustycznych,

identyfikowanie problemów w laboratoriach pomiarowych,

prezentacja precyzji badań osiągniętej w poszczególnych rundach porównań.

Część badawcza porównań międzylaboratoryjnych pomiarów hałasu odbędzie się w siedzibie WSSE w Rzeszowie Oddział Laboratotyjny w Tarnobrzegu w podanych wyżej terminach w godzinach określonych indywidualnie dla każdego uczestniczącego w nich laboratorium. Uczestnicy przybywają z własną aparaturę pomiarową (posiadającą ważne potwierdzenie metrologiczne), własnym kalibratorem akustycznym i urządzeniem liczącym. W dn. 23 czerwca i 13 października odbędą się dodatkowo warsztaty szkoleniowe dla uczestników badań biegłości. Celem warsztatów jest m. in. przypomnienie podstawowych zasad wykonywania pomiarów hałasu, omówienie typowych błędów pomiarowych w świetle spostrzeżeń obserwatorów organizowanych przez nas porównań międzylaboratoryjnych, przedstawienie sposobów wykorzystania (w bieżącej praktyce laboratoryjnej uczestników porównań) informacji zawartych w raporcie z porównań, wprowadzenie w metody szacowania niepewności pomiarów hałasu na stanowiskach pracy, praktyczne szacowanie niepewności i ewentualnie konsultacje. W warsztatach będą również mogły brać udział osoby nieuczestniczące w badaniach biegłości.

Celem zakwalifikowania należy przesłać wypełnioną kartę uczestnictwa (można elektronicznie na adres gospodarstwo@pis-tbg.one.pl - wzór w załączeniu), nie później niż do:

10.06.2009 (celem uczestnictwa w Programie I),

28.09.2009 (celem uczestnictwa w Programie II).

Następnie, w celu potwierdzenia oraz wyznaczenia dnia i godziny wykonania pomiarów należy skontaktować się telefonicznie z Laboratorium Hałasu i Wibracji w terminie od 10.06 (dot. Programu I) lub od 01.10.2009 (dot. Programu II), tel. (015) 823-44-38 lub 823-44-10 w. 139.
Celem udogodnień organizacyjnych dla uczestników szkolenia, rezerwuje się wyłącznie dla nich możliwość ustalenia terminu badań wcześniej, tj. już od dn. 08.06 (dot. Programu I) i od 29.10.2009 (dot. Programu II)

Koszt uczestnictwa w porównaniach wynosi:

w Programie I: 900 zł. + VAT

w Programie II: 700 zł. + VAT

w warsztatach szkoleniowych (uczestnictwo nieobowiązkowe, chętni powinny przysłać osobne zgłoszenie): 450 zł (uczestniczący w jednym z ww. programów badań: 350 zł.)

Te laboratoria, które uczestniczyły w organizowanych przez nas porównaniach w roku bieżącym i 2008 otrzymują 100 zł rabatu. Laboratoria delegujące 2 lub więcej zespoły pomiarowe otrzymują 200 zł rabatu (za każdy zespół). Organizator nie zapewnia noclegu ani wyżywienia, udziela natomiast pomocy w rezerwacji hotelu. Nr konta: 55 9434 0002 2001 1000 2004 0001 Bank Spółdzielczy w Tarnobrzegu.

Informacji w zakresie organizacji porównań międzylaboratoryjnych udziela:

w zakresie merytorycznym oraz w zakresie ustalania dnia i godziny wykonania badań: personel Laboratorium Hałasu i Wibracji WSSE w Rzeszowie, tel. (015) 823-44-52 lub, 823-44-10,

w zakresie organizacyjnym i finansowym: personel Gospodarstwa Pomocniczego, tel. (015) 823-35-74.

W załączeniu karta uczestnictwa w porównaniach, program porównań międzylaboratoryjnych, karta uczestnictwa w warsztatach szkoleniowych.

Program porównań międzylaboratoryjnych – czerwiec 2009 r.

Program I Pomiar hałasu ustalonego

Organizator programu	Gospodarstwo Pomocnicze przy WSSE w Rzeszowie, ul. 1 Maja 5, 39-400 Tarnobrzeg; Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie - Dział Laboratoryjny w Tarnobrzegu, ul. 1 Maja 5, 39-400 Tarnobrzeg Tel: (15) 823-44-38; fax: (15) 823-44-52; e-mail: lhiw@pis-tbg.one.pl
Koordynator programu	inż. Dariusz Fugiel
Charakter i cel programu badania biegłości	1. Sprawdzenie biegłości laboratorium. 2. Wyznaczenie cech charakteryzujących metodę badawczą w warunkach powtarzalności i odtwarzalności – gdy wielkością mierzoną jest poziom ciśnienia akustycznego – hałasu ustalonego o typowym widmie szerokopasmowym.
Uczestnictwo	Wszystkie akredytowane lub zainteresowane akredytacją laboratoria wykonujące pomiary hałasu w środowisku pracy (w tym laboratoria Higieny Pracy PIS)
Rodzaj wybranego obiektu i rodzaj badań	Równoważny poziom dźwięku A, maksymalny poziom dźwięku A i szczytowy poziom dźwięku C na stanowiskach pracy narażonych na hałas pochodzący od stabilnych źródeł dźwięku. Na każdym stanowisku należy wykonać pomiary powtórzone w warunkach powtarzalności.
Sposób przygotowania i sprawdzenia obiektu badań	Przygotowano 2 stanowiska z obecną na nich imitacją pracownika narażonego na hałas:: a) w pomieszczeniu technicznym z kilkoma źródłami dźwięku – w miejscu ekspozycji w polu akustycznym rozproszonym b) w pomieszczeniu ze źródłem punktowym - w miejscu ekspozycji w polu akustycznym fali bieżącej. Stabilność każdego ze źródeł hałasu sprawdzono rejestrując w ciągu kilkunastu godzin w sposób ciągły poziom emitowanego przez nie dźwięku, uzyskując odchylenie standardowe wartości LAeq i LAmax poniżej 0,07 dB.
Informacje przekazywane uczestnikom	Zawiadomienie i program badań (na etapie powiadamiania), wymagania dotyczące wykonywanych pomiarów (na etapie realizacji). Raport z badań biegłości zostanie wysłany w terminie do 3 miesięcy od daty realizacji.
Data rozpoczęcia i zakończenia programu badań.	Pomiary zostaną przeprowadzone w podanych w tytule terminach, w siedzibie WSSE w Rzeszowie Oddział Laboratoryjny w Tarnobrzegu. Raport z badań zostanie wysłany do 3 miesięcy od wykonania badań biegłości.
Metoda badań	PN-94/N-01307; PN-ISO 9612:2004
Opis stosowanych metod statystycznych	Do identyfikacji wartości odstających i wątpliwych: test Cochrana (dot. zmienności wewnątrzlaboratoryjnej) oraz test Grubbsa (dot. zmienności miedzylaboratoryjnej) i in. Z wyników pomiarów (w dB) uzyskanych przez poszczególne laboratoria xi, obliczona zostanie wartość średnia (przypisana) X, wartości odchyleń standardowych powtarzalności, międzylaboratoryjnego i odtwarzalności sR. Wartość przypisana X wyznaczona zostanie z wszystkich nie odrzuconych wyników pomiarów. Dla każdego z uczestników wyznaczone zostaną indywidualne (niejawne) wskaźniki osiągnięć Z’: gdzie: u(X) – niepewność wartości przypisanej wyznaczona przez organizatora.
Podstawy metod stosowanych do oceny.	Zgodnie z Załącznikiem A do Przewodnika ISO/IEC 43:1997. „Badanie biegłości przez porównania międzylaboratoryjne”. Oprócz współczynników Z’ (zmodyfikowanych, tzn. uwzględniających niepewność wyznaczenia wartości przypisanej) osiągniętych w pojedynczych pomiarach przy pojedynczych obiektach badanych (wg pkt. 2.1.4, pkt. 2.1.5.), wyznaczone zostaną powiązane wskaźniki osiągniętych rezultatów (zgodnie z pkt. A.3.1.c).
Obserwatorzy oraz nadzór techniczny	Jacek Krzemiński, mgr inż. Krzysztof Kulec, mgr inż. Piotr Książka, inż. Artur Stec
Grupa doradcza	Specjaliści i personel naukowy wiodących instytutów krajowych zajmujących się badaniami wibroakustycznymi lub prowadzeniem zaawansowanych analiz statystycznych
Współpraca z KBN i UE	Kierownik Oddziału Laboratoryjnego w Tarnobrzegu WSSE w Rzeszowie: mgr Krzysztof Wójcik
Weryfikacja wniosków dotyczących biegłości laboratoriów PIS	Dyrektor Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie: lek. med. Szczepan Jędral

Program porównań międzylaboratoryjnych – październik 2009 r.

Program II Pomiar hałasu cyklicznie zmiennego

Organizator programu	Gospodarstwo Pomocnicze przy WSSE w Rzeszowie, ul. 1 Maja 5, 39-400 Tarnobrzeg; Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie - Dział Laboratoryjny w Tarnobrzegu, ul. 1 Maja 5, 39-400 Tarnobrzeg Tel: (15) 823-44-38; fax: (15) 823-44-52; e-mail: lhiw@pis-tbg.one.pl
Koordynator programu	inż. Dariusz Fugiel
Charakter i cel programu badania biegłości	1. Sprawdzenie biegłości laboratorium. 2. Wyznaczenie cech charakteryzujących metodę badawczą w warunkach powtarzalności i odtwarzalności – gdy wielkością mierzoną jest poziom ciśnienia akustycznego – hałasu cyklicznie zmiennego o typowym widmie szerokopasmowym.
Uczestnictwo	Wszystkie akredytowane lub zainteresowane akredytacją laboratoria wykonujące pomiary hałasu w środowisku pracy (w tym laboratoria Higieny Pracy PIS)
Rodzaj wybranego obiektu i rodzaj badań	Równoważny poziom dźwięku A, maksymalny poziom dźwięku A i szczytowy poziom dźwięku C na stanowiskach pracy narażonych na hałas pochodzący od stabilnych źródeł dźwięku. Na każdym stanowisku należy wykonać pomiary powtórzone w warunkach powtarzalności.
Sposób przygotowania i sprawdzenia obiektu badań	Przygotowano 1 stanowisko z obecną imitacją pracownika narażonego na hałas w pomieszczeniu ze źródłem punktowym w miejscu ekspozycji w polu akustycznym o przeważającym udziale fali bieżącej Stabilność każdego ze źródeł hałasu sprawdzono rejestrując w ciągu kilkunastu godzin w sposób ciągły poziom emitowanego przez nie dźwięku, uzyskując odchylenie standardowe wartości LAeq i LAmax poniżej 0,1 dB.
Informacje przekazywane uczestnikom	Zawiadomienie i program badań (na etapie powiadamiania), wymagania dotyczące wykonywanych pomiarów (na etapie realizacji), raport z badań (po opracowaniu).
Data rozpoczęcia i zakończenia programu badań.	Pomiary zostaną przeprowadzone w podanych w tytule terminach, w siedzibie WSSE w Rzeszowie Oddział Laboratoryjny w Tarnobrzegu. Raport z badań zostanie wysłany do 3 miesięcy od wykonania badań biegłości.
Metoda badań	PN-94/N-01307; PN-ISO 9612:2004
Opis stosowanych metod statystycznych	Do identyfikacji wartości odstających i wątpliwych: test Cochrana (dot. zmienności wewnątrzlaboratoryjnej) oraz test Grubbsa (dot. zmienności miedzylaboratoryjnej) i in. Z wyników pomiarów (w dB) uzyskanych przez poszczególne laboratoria xi, obliczona zostanie wartość średnia (przypisana) X, wartości odchyleń standardowych powtarzalności, międzylaboratoryjnego i odtwarzalności sR. Wartość przypisana X wyznaczona zostanie z wszystkich nie odrzuconych wyników pomiarów. Dla każdego z uczestników wyznaczone zostaną indywidualne (niejawne) wskaźniki osiągnięć Z’: gdzie: u(X) – niepewność wartości przypisanej wyznaczona przez organizatora.
Podstawy metod stosowanych do oceny.	Zgodnie z Załącznikiem A do Przewodnika ISO/IEC 43:1997. „Badanie biegłości przez porównania międzylaboratoryjne”. Oprócz współczynników Z’ (zmodyfikowanych, tzn. uwzględniających niepewność wyznaczenia wartości przypisanej) osiągniętych w pojedynczych pomiarach przy pojedynczych obiektach badanych (wg pkt. 2.1.4, pkt. 2.1.5.), wyznaczone zostaną powiązane wskaźniki osiągniętych rezultatów (zgodnie z pkt. A.3.1.c).
Obserwatorzy oraz nadzór techniczny	Jacek Krzemiński, mgr inż. Krzysztof Kulec, mgr inż. Piotr Książka
Grupa doradcza	Specjaliści i personel naukowy wiodących instytutów krajowych zajmujących się badaniami wibroakustycznymi lub prowadzeniem zaawansowanych analiz statystycznych
Współpraca z KBN i UE	Kierownik Oddziału Laboratoryjnego w Tarnobrzegu WSSE w Rzeszowie: mgr Krzysztof Wójcik
Weryfikacja wniosków dotyczących biegłości laboratoriów PIS	Dyrektor Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie: lek. med. Szczepan Jędral

Opracował: inż. Dariusz Fugiel Zatwierdził: Dyrektor WSSE w Rzeszowie ..................................................... ..................................................................

KARTA UCZESTNICTWA W PORÓWNANIACH MIĘDZYLABORATORYJNYCH POMIARÓW HAŁASU NA STANOWISKACH PRACY

organizowanych w dniach ……………………………………..

Zgłaszam do udziału w (prosimy odpowiednio zaznaczyć):

Programie nr I. Pomiar hałasu ustalonego,
Programie nr II. Pomiar hałasu cyklicznie zmiennego

Nazwa i adres klienta:

…………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………. nr tel

……………………………..nr fax

………………………………………………. NIP

……………………………………….e-mail

...……………………………………………..

Przewidywany wykonawca pomiarów (imię i nazwisko, stanowisko) ……………………...…...

……………………………………………………………………………………………………. Aparatura pomiarowa (producent, typ):

miernik/analizator

………………………………… mikrofon

.…………………………………. kalibrator ……………………………………………….…………………………………………

Informacja gdzie i komu należy przekazać raport z badań:

…………………………………………………………………………………………...……….. …………………………………………………………………………………………...………..

Zobowiązuję się do dokonania wpłaty w kwocie określonej w zawiadomieniu na konto Gospodarstwa Pomocniczego przy WSSE z/s w Tarnobrzegu nr 55 9434 0002 2001 1000 2004 0001 w terminie do 7 dni przed rozpoczęciem porównań.

.................................................................... Data, podpis

Wypełniony formularz prosimy przesłać na adres:

Gospodarstwo Pomocnicze przy
WSSE Rzeszów z/s w Tarnobrzegu
ul. 1-go Maja 5
39 – 400 Tarnobrzeg

e-mail: gospodarstwo@pis-tbg.one.pl

Prosimy o nie przesyłanie kart faxem z uwagi na późniejsze problemy z odczytaniem zawartych w nich danych.

Jednodniowe warsztaty szkoleniowe:

"Praktyczne aspekty pomiarów oraz metody szacowania niepewności w badaniach hałasu w środowisku pracy"

Program szkolenia

Cele szkolenia:	przedstawienie zasad wykonywania pomiarów hałasu niezbędnych do ich prawidłowego przeprowadzenia oraz uzyskania zadowalających wyników w badaniach biegłości, prezentacja i omówienie typowych błędów pomiarowych w świetle spostrzeżeń obserwatorów porównań międzylaboratoryjnych, przedstawienie zagadnienia powtarzalności i odtwarzalności pomiarów akustycznych, praktyczne wykorzystanie oszacowanych parametrów precyzji metody badawczej (podanych w raporcie z porównań międzylaboratoryjnych), prezentacja i omówienie różnych metod szacowania niepewności pomiarów hałasu, nabycie praktycznych umiejętności szacowania niepewności (w tym „in situ’ tj. w trakcie procesu pomiarowego) uzyskane przy rozwiązywaniu konkretnych przykładów obliczeniowych, przedstawienie informacji nt. walidacji pomiarów hałasu wraz z propozycją protokołu z walidacji metody badań hałasu informacje w związku z udziałem w bieżącej rundzie porównaniach międzylaboratoryjnych
Uczestnicy szkolenia:	Szkolenie przeznaczone dla pracowników laboratoriów badań środowiskowych wykonujących badania hałasu
Organizator szkolenia:	Wojewódzka Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna w Rzeszowie oraz Gospodarstwo Pomocnicze przy WSSE Rzeszów z siedzibą w Tarnobrzegu
Prowadzący szkolenie:	Specjaliści WSSE w Rzeszowie, m.in.: inż. Dariusz Fugiel (K-k Laboratorium Hałasu i Wibracji, koordynator porównań międzylaboratoryjnych w zakresie pomiarów hałasu), mgr inż. Piotr Książka (K-k Jakości Laboratorium, audytor PCA).
Miejsce szkolenia:	Planowana Sala narad Oddziału Laboratoryjnego w Tarnobrzegu ul. 1 Maja 5, 39 – 400 Tarnobrzeg Organizator zastrzega sobie zmianę miejsca w zależności od ilości uczestników, o czym poinformuje do
Czas organizacji szkolenia:	26.06 i 13.10. 2009, godz. 1000 - 1600
Materiały, które przywożą uczestnicy	PN, kalkulator lub notebook
Forma szkolenia oraz zakończenia kursu:	Wykłady i warsztaty.

Jednodniowe warsztaty szkoleniowe: "Praktyczne aspekty pomiarów oraz metody szacowania niepewności w badaniach hałasu w środowisku pracy"

Program szkolenia:

Przypomnienie podstawowych zasad, niezbędnych do prawidłowego wykonywania pomiarów hałasu.
Omówienie typowych błędów pomiarowych w świetle spostrzeżeń obserwatorów porównań międzylaboratoryjnych.
Przedstawienie zagadnienia powtarzalności i odtwarzalności pomiarów akustycznych oraz praktyczne wykorzystanie oszacowanych parametrów.
Prezentacja i omówienie różnych metod szacowania niepewności pomiarów hałasu.
Walidacja pomiarów hałasu.