Stłuszczenie wątroby związane z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD), określane wcześniej, jako niealkoholowe stłuszczenie wątroby, jest obecnie uważane za najczęstszą przewlekłą chorobę tego narządu. Zgodnie z szacunkami, choroba występuje u około jednej trzeciej dorosłej populacji i jest ściśle związana z otyłością, nadciśnieniem tętniczym oraz insulinoopornością. W Polsce MASLD może stanowić nawet 60 proc. wszystkich chorób wątroby.

Charakterystyczne dla choroby jest nadmierne gromadzenie tłuszczu w komórkach wątroby, związane z zaburzeniami metabolicznymi. Stały wzrost liczby osób z MASLD wynika przede wszystkim z niezdrowego stylu życia oraz epidemii otyłości i cukrzycy typu 2 na świecie. W zaawansowanej postaci może prowadzić do włóknienia wątroby i raka wątrobowokomórkowego.

Autorzy najnowszej pracy podkreślili, że chociaż zmiany stylu życia, takie jak dieta i ćwiczenia fizyczne, są ważne w terapii MASLD, ich utrzymanie może być trudne. Niestety, liczba leków stosowanych w leczeniu tego schorzenia jest bardzo ograniczona. Dlatego naukowcy poszukują nowych metod terapeutycznych.

Naukowcy z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie prowadzili badania nad dwoma składnikami konopi indyjskich, które są pozbawione działania psychoaktywnego, tj. kannabidiol (CBD) oraz kannabigerol (CBG). Eksperymenty prowadzono na samcach myszy, które przez 14 tygodni były na diecie wysokotłuszczowej. A następnie przez cztery tygodnie codziennie dootrzewnowo podawano im jeden ze związków lub placebo.

Przeprowadzono liczne testy i badania dotyczące składu ciała, metabolizmu glukozy, profilu związków tłuszczowych, aktywności różnych enzymów, analizy stężenia metabolitów w wątrobie, a także aktywności genów.

Okazało się, że obydwie substancje nie tylko redukują ilość tłuszczów zgromadzonych w komórkach wątroby oraz poziom lipidów we krwi. Poprawiały one funkcjonowanie wątroby poprzez „przebudowę” metabolizmu. W wątrobie rosło stężenie fosfokreatyny, która jest alternatywnym źródłem energii dla komórek wątroby w sytuacji stresu (w tym wypadku spowodowanego wysokotłuszczową dietą) i pomaga w regeneracji tego narządu.

Ponadto badanie wykazało, że CBD i CBG przywracają aktywność katepsyn. Enzymy te działają jak ekipa sprzątająca w organellach o nazwie lizosomy, które są niejako centrami recyklingu komórek. Dzięki przywróceniu ekipy sprzątającej do pracy, wątroba lepiej rozkłada i usuwa szkodliwe tłuszcze oraz produkty przemiany materii.

Obydwa związki znacząco zmniejszały poziom lipidów, takich jak trójglicerydy i ceramidy, których nadmiar może mieć szkodliwy wpływ na organizm. Ceramidy są szczególnie niebezpieczne, ponieważ ich gromadzenie się w wątrobie i mięśniach przyczynia się do rozwoju insulinooporności oraz stanu zapalnego wątroby.

Autorzy pracy zaobserwowali, że CBD i CBG przynosiły nieco inne korzyści metaboliczne. Jeden i drugi związek przyczyniał się do normalizacji poziomu glukozy we krwi i usprawniał jej metabolizm. Jednak CBG był szczególnie skuteczny w obniżaniu poziomu cholesterolu całkowitego oraz „złego” cholesterolu (LDL), redukowaniu tkanki tłuszczowej oraz lepiej niż CBD poprawiał wrażliwość komórek na insulinę.

Jak wyjaśnił kierujący badaniami prof. Joseph Tam, podwójny wpływ CBD i CBG na metabolizm komórek przyczynia się do lepszego przetwarzania lipidów w wątrobie. Rodzi to nadzieje na wykorzystanie obydwu związków w terapii MASLD. Potrzebne są jednak dalsze badania, które pozwolą lepiej zrozumieć, jak najlepiej wykorzystać te odkrycia do opracowania skutecznych metod leczenia.