Nobel z medycyny za badania nad zmysłem węchu
"Węch długo pozostawał najbardziej zagadkowym z naszych zmysłów. Podstawy rozpoznawania i zapamiętywania około 10 tys. różnych zapachów były niezrozumiałe. Dzięki serii pionierskich badań tegoroczni laureaci Nagrody Nobla z fizjologii i medycyny rozwiązali to zagadnienie" - napisała w uzasadnieniu Komisja.
57-letnia Linda B. Buck, siódma kobieta-laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny, pracuje na Wydziale Nauk Podstawowych w Centrum Badań Raka Freda Hutchinsona w Seattle. 58- letni Richard Axel zatrudniony jest w Instytucie Medycznym Howarda Hughesa na Uniwersytecie Columbii w Nowym Jorku.
Axel i Buck wspólnie opublikowali swoje badania w roku 1991. Opisali rodzinę około tysiąca genów kodujących receptory węchowe. Później, pracując niezależnie od siebie, wyjaśnili działanie układu węchowego - od poziomu molekularnego do organizacji komórek.
Jak uznał w rozmowie z PAP prof. Jerzy Vetulani z Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie, węch pozostaje ciągle niedocenianym przez nas zmysłem, a ta nagroda stanowi jego dowartościowanie.
Naukowiec zaznaczył, że w ostatnich latach Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznawano za opracowania techniczne, przekładające się bezpośrednio na zastosowania medyczne. Jednak w tym roku stało się inaczej.
"Fantastycznie, że uhonorowano takie badania. To pokazuje, że w rozsądnym świecie +czysta+, akademicka nauka jest doceniana. To ona jest tak naprawdę podstawą rozwoju materialnego ludzkości" - podkreślił.
Także przewodniczący Wydziału Nauk Medycznych PAN prof. Andrzej Trzebski podkreślił, że nagroda dla Axela i Buck wskazuje, jak ważne dla medycyny są badania podstawowe. "To są badania wybitnie podstawowe. Trudno byłoby w tej chwili wyciągać wnioski o ich praktycznym znaczeniu dla medycyny".
Axelowi i Buck przyznano Nobla za badania nad neurofizjologią i neurobiologią mózgu. "Neurobiologia to obecnie jedna z czołowych dziedzin w medycynie. Dlatego nic dziwnego, że Nobla otrzymali naukowcy prowadzący tego typu badania" - ocenił prof. Trzebski.
Podwójnie usatysfakcjonowana tegoroczną Nagrodą Nobla z medycyny - "i jako fizjolog, i jako kobieta" - jest prof. Ludmiła Borodulin- Nadzieja, kierownik Zakładu Fizjologii Akademii Medycznej we Wrocławiu. "Wśród laureatów naukowych Nagród Nobla jest bardzo mało kobiet. Są one cichymi bohaterkami różnych badań naukowych, są niedoceniane, a wszelkie splendory spadają na mężczyzn" - powiedziała profesor.
Prof. William Peter Vandertop, neurochirurg ze Szpitala Vrije Universiteit w Amsterdamie uznał, że badania nad zmysłem węchu mogą pomóc w zrozumieniu rozwoju niektórych schorzeń neurologicznych, np. choroby Parkinsona.
PAP
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje