Polska biolog na tropie genetycznego podłoża czerniaka
"Czerniak może być całkowicie uleczalny, ale tylko pod warunkiem, że zostanie odpowiednio wcześnie wykryty" - zaznacza mgr Katarzyna Niedojadło, laureatka właśnie rozstrzygniętego konkursu L′Oreal dla Kobiet i Nauki, w ramach którego najbardziej obiecującym polskim kobietom-naukowcom przyznawane są roczne stypendia habilitacyjne i doktorskie.
Niedojadło, biolog molekularny z Zakładu Biologii Medycznej w Instytucie Biologii Ogólnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, prowadzi badania nad biologią czerniaka skóry. Szczególne miejsce w jej badaniach zajmuje apoptoza, czyli zjawisko programowanej śmierci komórki.
Komórki mają genetycznie uwarunkowany program śmierci. Potencjalnie niebezpieczne dla organizmu lub zbędne giną uruchamiając ten proces.
"W pewnych sytuacjach czerniaka wyleczyć jest bardzo trudno, ponieważ nowotwór odporny jest na chemio- i radioterapię - tłumaczy Katarzyna Niedojadło. - Dzieje się tak dlatego, że komórki czerniaka nie reagują na apoptotyczne bodźce, które w zdrowych komórkach inicjują proces programowanej śmierci".
Komórki nowotworowe z uszkodzonym DNA unikają wejścia na drogę apoptozy. "Pozwala im to na niekontrolowane podziały i rozwój nowotworu. Tak jest też w przypadku komórek czerniaka" - mówi badaczka.
Jednym z kluczowych białek w procesie uruchamiania apoptozy jest Apaf-1. W swoich badaniach Niedojadło próbuje wyjaśnić związek między zaburzeniami ekspresji (aktywności) genu Apaf-1 a rozwojem czerniaka i nabywaniem zdolności do tworzenia przerzutów.
"Obecnie jesteśmy na etapie formułowania ostatecznych wniosków - relacjonuje Niedojadło. - Nasze wyniki są bardzo obiecujące i sądzimy, że może w przyszłości posłużą wyjaśnieniu patogenezy czerniaka".
Być może określenie statusu Apaf-1 będzie można wykorzystać w przyszłości w celu doboru terapii dla pacjentów cierpiących na ten złośliwy nowotwór.
Czerniak (melanoma) rozwija się w wyniku transformacji nowotworowej melanocytów, czyli komórek barwnikowych. Wśród białej populacji na całym świecie obserwuje się wzrost zachorowalności średnio o 2-3 proc. rocznie.
Czynnikiem środowiskowym odpowiedzialnym za rozwój tego nowotworu, a także innych nowotworów skóry, jest promieniowanie ultrafioletowe pochodzące ze światła słonecznego.
Szczególnie narażone na rozwój czerniaka są osoby o jasnej karnacji skóry, jasnych lub rudych włosach, niebieskich oczach, z tendencją do oparzeń słonecznych, dużą liczbą znamion barwnikowych i licznych znamion dysplastycznych.
Katarzyna Niedojadło jest jedną z dwudziestu polskich badaczek, które jak dotąd uhonorowano w konkursie L′Oreal dla Kobiet i Nauki. Konkurs zorganizowano przy wsparciu Polskiego Komitetu ds. UNESCO.
PAP - Nauka w Polsce, Joanna Poroś
30-03-2026
Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy...
Aby chronić pisklęta przed pasożytami.
30-03-2026
Duże teleskopy sfotografowały dwie formujące się planety
Ogłosiło Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
30-03-2026
Bakteriofagi mogą chronić żywność przed salmonellą
Informuje pismo „Applied and Environmental Microbiology”.
30-03-2026
Rękawiczki mogą zawyżać wyniki pomiarów mikroplastiku
Informuje specjalistyczne pismo „Analytical Methods”.
Recenzje