Akceptuję
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności

Zamknij X
Horyzont
Strona główna Artykuły
Dodatkowy u góry

Nienasycone kwasy tłuszczowe – rodzaje, występowanie

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe rodziny omega 6

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega 6 powinny stanowić w diecie człowieka od 2 do 8% jej wartości energetycznej (CICHOSZ I CZECZOT, 2007). Macierzystym kwasem rodziny omega 6 jest kwas linolowy, którego podstawowym źródłem są oleje: słonecznikowy, sojowy, rzepakowy oraz olej z wiesiołka. Kwas linolowy (LA) wykazuje szerokie działanie prozdrowotne na organizm człowieka. Jego korzystne właściwości, to między innymi: zapobieganie rozwojowi miażdżycy, przeciwdziałanie powstawaniu nowotworów, a także redukcja masy ciała (BAŁASIŃSKA I IN., 2010). Wiele badań przeprowadzonych na zwierzętach laboratoryjnych wykazało, że kwas LA hamuje proliferację komórek nowotworowych oraz zapobiega pojawianiu się przerzutów. Silne działanie antynowotworowe i przeciwmiażdżycowe kwasu linolowego wynika z faktu, że wykazuje on wysoką aktywność antyoksydacyjną. Dzięki temu skutecznie zapobiega powstawaniu wolnych rodników oraz zmniejsza utlenianie lipidów (DOBROWOLSKA, 2011). Ponadto kwas ten korzystnie wpływa na redukcję masy ciała. Wynika to z jego zdolności do redukcji tkanki tłuszczowej oraz regulacji przemian lipidów w organizmie (MATERAC I IN., 2013). Kwas linolowy hamuje także odkładanie się tłuszczu oraz zwiększa jego wykorzystanie energetyczne (BIAŁEK I TOKARZ, 2009). Badania Bojarowicz wykazują, że moduluje on odporność organizmu, poprzez zwiększenie produkcji limfocytów, a także zapobiega rozwojowi takich chorób jak cukrzyca i osteoporoza. Kwas LA jest wbudowywany w ceramidy, będące swoistym uszczelniaczem skóry, wykazuje działanie ochronne przed nadmierną utratą wody z organizmu (BOJAROWICZ I WOŹNIAK, 2008).

Kwas gamma-linolenowy (GLA), w organizmie ssaków powstaje z kwasu linolowego przy udziale enzymu ∆6 desaturazy. Znajduje się on w dużych ilościach w olejach: z nasion ogórecznika, czarnej porzeczki oraz wiesiołka. Artykułami spożywczymi bogatymi w ten kwas są także: jaja, mięso, ryby oraz mleko (STOŁYHWO-SZPAJER I IN., 2001; KARŁOWICZ-BODALSKA I BODALSKI, 2007). Wyniki badań Białek i Rutkowskiej dowodzą, iż spożywanie oleju z nasion wiesiołka jest pomocne w walce z nowotworami. Kwas gamma-linolenowy jest odpowiedzialny za produkcję prostaglandyn – PGE i PGF, które odgrywają kluczowe znaczenie w kształtowaniu homeostazy człowieka oraz mają znaczący wpływ na kondycję i funkcje skóry (BIAŁEK I RUTKOWSKA, 2015). U człowieka pierwszym sygnałem niedoborów NNKT są zaburzenia właściwości skóry. Niedobory GLA w diecie powodują, że skóra staje się sucha i traci elastyczność, co znacznie wpływa na tworzenie się zmarszczek, paznokcie natomiast wykazują się większą łamliwością. Zaburzenia w funkcji skóry i jej metabolizmie skutkują powstawaniem egzem bądź atopowego zapalenia skóry. Dzięki wzmacnianiu bariery ochronnej skóry, kwas g-linolenowy przeciwdziała przed wnikaniem do niej: bakterii, toksyn, grzybów oraz alergenów (ZAGRODZKI I STAREK, 2012). GLA jest prekursorem eikozanoidów, które wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Badania Zielińskiej i Nowak dowodzą, że eikozanoidy syntetyzowane z kwasu g-linolenowego wykazują działanie naczyniowo-relaksacyjne oraz przeciwagregacyjne (ZIELIŃSKA I NOWAK, 2014). Kwas ten jest także fizjologicznym składnikiem błony komórkowej i mitochondrialnej. Wpływa on na prawidłowy przekaz wewnątrz-zewnątrzkomórkowy, w tym przekaz bodźców w sieci neuronalnej w mózgu (BIAŁEK I RUTKOWSKA, 2015)

Kwas arachidonowy (AA) występuje między innymi w: jajach, schabie, wątrobie czy łososiu. Jest odpowiedzialny za wytwarzanie leukotrienów, czyli substancji odpowiedzialnych za gojenie ran i skaleczeń. Z kwasu arachidonowego syntetyzowane są także prostaglandyny odpowiadające za kurczliwość naczyń krwionośnych i krzepliwość krwi. Kwas arachidonowy jest budulcem dla fosfolipidów błon komórkowych neuronów mózgu i fotoreceptorów siatkówki oka. Jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju mózgu dziecka od trzeciego trymestru ciąży, kiedy to mózg płodu przechodzi etap intensywnego wzrostu (DYBKOWSKA, 2015). Kwas AA stosowany jest w mleku modyfikowanym dla wcześniaków i niemowląt karmionych pokarmem sztucznym, gdyż odpowiada za prawidłowy rozwój funkcji poznawczych, ostrość widzenia oraz prawidłowe tempo wzrostu dziecka (MATERAC I IN., 2013). Przy udziale cyklooksygenazy (COX) z kwasu arachidonowego powstają eikozanoidy dienowe, do których możemy zaliczyć: PGI2 (prostacyklinę I2), PGE2 (prostaglandynę E2) oraz TXA2 (tromboksan A2) (ACHREMOWICZ I SZARY-SWORST, 2005). Miejscem powstawania prostacykliny I2 (PGI2) jest śródbłonek naczyń, wpływa ona na rozszerzenie światła naczyń krwionośnych wskutek rozkurczu ich mięśni gładkich, a także wykazuje działanie antyagregacyjnie. Z kolei prostaglandyna E2 (PGE2) ma działanie silnie prozapalne i immunosupresyjne. Tromboksan A2 (TXA2) powstaje natomiast w trombocytach i jest silnym czynnikiem proagregacyjnym, a także wpływa na zwężenie światła naczyń krwionośnych, czego efektem jest krótkotrwałe zwiększenie ciśnienia krwi. Tromboksan A2 oddziałuje także na komórki naczyń, zwłaszcza wieńcowych, nasilając ich skurcz (KOLANOWSKI, 2007).



Drukuj PDF
wstecz Podziel się ze znajomymi

Recenzje



Informacje dnia: Jak wybrać najlepszą zmywarkę laboratoryjną Dieta niskobiałkowa przedłuża muszkom życie Smog zabija 40 tys. Polaków rocznie Pięć badaczek z nagrodą L'Oreal-UNESCO Polacy zbudowali innowacyjny motocykl GLG Pharma zapowiada nowe projekty onkologiczne Jak wybrać najlepszą zmywarkę laboratoryjną Dieta niskobiałkowa przedłuża muszkom życie Smog zabija 40 tys. Polaków rocznie Pięć badaczek z nagrodą L'Oreal-UNESCO Polacy zbudowali innowacyjny motocykl GLG Pharma zapowiada nowe projekty onkologiczne Jak wybrać najlepszą zmywarkę laboratoryjną Dieta niskobiałkowa przedłuża muszkom życie Smog zabija 40 tys. Polaków rocznie Pięć badaczek z nagrodą L'Oreal-UNESCO Polacy zbudowali innowacyjny motocykl GLG Pharma zapowiada nowe projekty onkologiczne

Partnerzy

GoldenLine Fundacja Kobiety Nauki Job24 Obywatele Nauki NeuroSkoki Portal MaterialyInzynierskie.pl Biomantis Uni Gdansk MULTITRAIN I MULTITRAIN II Nauki przyrodnicze KOŁO INZYNIERÓW PB ICHF PAN FUNDACJA JWP NEURONAUKA BIOOPEN 2016 Mlodym Okiem Nanotechnologia Lodz Genomica SYMBIOZA 2017 Podkarpacka Konferencja Młodych Naukowców UAM CISNIENIE POZNAN Polski Instytut Rozwoju Biznesu Analityka Nauka w Polsce CITTRU - Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Akademia PAN Chemia i Biznes Farmacom Świat Chemii Forum Akademickie Biotechnologia     Geodezja „Pomiędzy naukami – zjazd fizyków i chemików” WIMC WARSZAWA 2016 Konferencja Biomedyczna Projektor Jagielloński Instytut Lotnictwa EuroLab