Akceptuję
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności

Zamknij X
Strona główna Biomedycyna

Skuteczność preparatów probiotycznych w leczeniu ostrej biegunki u dzieci zależy od rodzaju probiotyku

Wprowadzenie

Podstawą leczenia ostrej biegunki jest nawadnianie doustne, które wprawdzie zmniejsza nasilenie objawów, ale nie skraca czasu ich utrzymywania się. Z tego powodu od dawna poszukuje się innych, wspomagających metod leczenia. Coraz częściej w leczeniu ostrej biegunki i biegunki poantybiotykowej zaleca się stosowanie preparatów zawierających różne probiotyki, najczęściej są to laseczki kwasu mlekowego z rodzajów Lactobacillus lub Bifidobacterium oraz niepatogenne drożdże Saccharomyces boulardii. Ocena skuteczności probiotyków była przedmiotem wielu badań (p. Skuteczność probiotyków w leczeniu i zapobieganiu zachorowaniom na ostrą biegunkę infekcyjną u dzieci - metaanaliza, Ocena skuteczności mieszanki trzech szczepów probiotyków z rodzaju Lactobacillus rhamnosus w leczeniu ostrej biegunki o etiologii zakaźnej u dzieci; oraz Med. Prakt. Pediatr. WS 1/2005, s. 23–24 – przyp. red.), jednak ze względu na ich niejednorodność, uzyskanych wyników nie można uogólniać, a podejmując decyzję o zastosowaniu probiotyków, należy się oprzeć na wynikach badań dotyczących konkretnego preparatu.

Pytania kliniczne

Czy probiotyki podawane równocześnie z nawadnianiem doustnym skracają czas utrzymywania się objawów ostrej biegunki u dzieci? Czy efekt kliniczny zależy od rodzaju zastosowanego probiotyku?

Metodyka

  • badanie z randomizacją, pojedynczo ślepa próba; analiza ITT

Lokalizacja

  • praktyki lekarzy rodzinnych we Włoszech

Badani

  • Kryteria kwalifikujące: ostra biegunka (oddawanie >=3 wodnistych lub luźnych stolców na dobę) utrzymująca się od <48 godzin, wiek 3–36 miesięcy. 
  • Kryteria wykluczające: m.in. niedożywienie, ciężkie odwodnienie, współistnienie zakażenia o ciężkim przebiegu (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsa, zapalenie płuc), zaburzenia odporności, ciężka przewlekła choroba, mukowiscydoza, alergia pokarmowa, przyjmowanie probiotyków w ciągu poprzedzających 3 tygodni, przyjmowanie antybiotyków lub leków przeciwbiegunkowych w ciągu poprzedzających 3 tygodni albo podczas trwania badania. 
  • Wyjściowo badane grupy nie różniły się znamiennie pod względem cech demograficznych i klinicznych (tab.).

Tabela. Wyjściowa charakterystyka badanej populacjia

wiek17,5 mies.
masa ciała12 kg
chłopcy49%
żywienie pokarmem naturalnym13,3%
czas trwania biegunki9,8 h

a wybrane cechy, przybliżone wartości średnie dla 6 grup


Interwencja

Chorych przydzielano losowo do jednej z 6 grup, w których przez 5 dni otrzymywali doustnie 2 razy dziennie wodny roztwór zawierający odpowiednio: 
– Lactobacillus GG (6 x 109 CFU) – grupa LGG; 
– Saccharomyces boulardii (5 x 109 CFU) – grupa SB; 
– Bacillus clausii (109 CFU) – grupa BC; 
– mieszankę probiotyków L. delbrueckii var bulgaricus (109 CFU) + L. acidophilus (109 CFU) + Streptococcus thermophilus (109 CFU) + Bifidobacterium bifidum (5 x 108 CFU) – grupa MIX; 
– Enterococcus faecium (7,5 x 107 CFU) – grupa EF; 
– doustny płyn nawadniający – grupa kontrolna. 
Dodatkowo przez 3–6 godzin wszyscy chorzy otrzymywali doustne płyny nawadniające, a następnie – w zależności od wieku dziecka – pokarm zawierający laktozę lub mleko krowie.

Punkty końcowe lub oceniane zmienne

– główne: (1) czas trwania biegunki, (2) liczba stolców, (3) zagęszczenie stolca; 
– dodatkowe: (1) wymioty, (2) gorączka >37,5°C, (3) hospitalizacja, (4) działania niepożądane. 
Definicje: 
– czas trwania biegunki – czas w godzinach od pierwszego do ostatniego płynnego lub półpłynnego stolca; 
– konsystencję stolca oceniano w 4-stopniowej skali (1 – stolec prawidłowy, 2 – stolec luźniejszy niż normalnie, 3 – stolec półpłynny, 4 – stolec płynny).

Wyniki

Do badania zakwalifikowano 571 chorych (po 90–100 dzieci w każdej grupie). 
W grupie otrzymującej LGG, w porównaniu z grupą kontrolną, stwierdzono: 
– krótszy czas trwania biegunki (78,5 vs 115,5 h; różnica: 32 h [95% CI: 23–41]); 
– mniejszą liczbę stolców biegunkowych w 2., 3., 4. i 5. dobie, a podobną w 1., 6. i 7. dobie; 
– gęstszy stolec w 2., 3., 4. i 5. dobie, a podobny w 1., 6. i 7. dobie; 
– podobną częstość hospitalizacji, występowania gorączki lub wymiotów. 
W grupie otrzymującej MIX, w porównaniu z grupą kontrolną, stwierdzono: 
– krótszy czas trwania biegunki (70 vs 115,5 h; różnica: 37 h [95% CI: 25–47]); 
– mniejszą liczbę stolców biegunkowych w 2., 3., 4. i 5. dobie, a podobną w 1., 6. i 7. dobie; 
– gęstszy stolec w 2., 3., 4. i 5. dobie, a podobny w 1., 6. i 7. dobie; 
– podobną częstość hospitalizacji, występowania gorączki lub wymiotów. 
W grupach otrzymujących SB, BC i EF czas trwania biegunki, liczba stolców i ich konsystencja oraz częstość hospitalizacji, wymiotów lub gorączki były podobne do obserwowanych w grupie kontrolnej. 
U żadnego dziecka nie zaobserwowano działań niepożądanych.

Wniosek

Nie wszystkie preparaty zawierające probiotyki są skuteczne w leczeniu ostrej biegunki u dzieci.

Opracowała dr med. Bożena Dubiel 
Konsultowała prof. dr hab. med. Hanna Szajewska 
II Katedra Pediatrii AM w Warszawie

Komentarz

W komentowanym badaniu poruszono bardzo ważne zagadnienie dla lekarzy praktyków, jakim jest skuteczność różnych preparatów probiotycznych w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej u dzieci. Badaniem objęto między innymi dwa probiotyki dostępne w Polsce (Lactobacillus GG i Saccharomyces boulardii). Badanie przeprowadzono metodą otwartej próby, co zmniejsza wiarygodność uzyskanych wyników i stanowi jedyne istotne ograniczenie. 
Lactobacillus GG. W badaniu wykazano skuteczność Lactobacillus GG w porównaniu z placebo, tym samym potwierdzając wyniki wcześniejszej metaanalizy 7 badań z randomizacją obejmującej prawie 900 dzieci.[1] W analizie tej wykazano, że Lactobacillus GG stosowany łącznie ze standardowym leczeniem u dzieci chorych na ostrą biegunkę infekcyjną skraca czas utrzymywania się jej objawów i zwiększa szansę na szybsze wyleczenie. Na potrzeby niniejszego komentarza autorzy analizy[1] dokonali jej aktualizacji. Po uwzględnieniu 2 najnowszych badań (przedstawionego powyżej badania autorów włoskich[2] oraz badania przeprowadzonego przez Basu i wsp.[3]) potwierdzono, że Lactobacillus GG, w porównaniu z placebo lub leczeniem standardowym, skraca czas trwania biegunki średnio o 23 godziny (95% CI: 7–38). 
Saccharomyces boulardii. Zaobserwowana w komentowanym badaniu nieskuteczność S. boulardii jest sprzeczna z wynikami wcześniejszych badań z randomizacją. Na podstawie ich metaanalizy wykazano bowiem, że S. boulardii, w porównaniu z placebo, skraca czas trwania biegunki średnio o 1 dzień.[4] Na uzyskanie odmiennych wyników prawdopodobnie wpłynęły różnice w badanych populacjach – wcześniejsze badania przeprowadzono w krajach pozaeuropejskich, w większości przypadków u dzieci hospitalizowanych. Natomiast komentowanym badaniem objęto dzieci z państwa europejskiego, leczone ambulatoryjnie, u których choroba mogła mieć lżejszy przebieg niż u dzieci hospitalizowanych. Na potrzeby niniejszego komentarza autorzy zaktualizowali i tę metaanalizę,[4] uwzględniając wszystkie dotychczas opublikowane badania. Nowa analiza wykazała, że stosowanie S. boulardii skraca czas trwania biegunki średnio o 17 godzin (95% CI: 13–23). 
Kombinacja 4 szczepów probiotycznych. Warto zwrócić uwagę na wyniki dotyczące skuteczności mieszaniny 4 szczepów probiotycznych. Wprawdzie badana kombinacja nie jest dostępna w Polsce, ale w jej skład wchodzą 2 szczepy – Bifidobacterium bifidum i Streptococcus thermophilus – o udokumentowanym działaniu w zapobieganiu szpitalnej biegunce rotawirusowej.[5] Obydwa wymienione szczepy są dostępne w Polsce wyłącznie w mleku modyfikowanym. 
Czy w leczeniu ostrej biegunki należy stosować probiotyki? Dla praktykującego lekarza istotne są pytania, czy w leczeniu ostrej biegunki u dzieci należy stosować probiotyki? Jeżeli tak, to jaki probiotyk wybrać? Odpowiedź na te pytania można znaleźć w aktualnych wytycznych ESPGHAN/ESPID (wkrótce ukażą się drukiem), uwzględniających wszystkie dostępne dane, w tym komentowane badanie.[6] Zgodnie z zaleceniami, u dzieci chorych na ostrą biegunkę można zastosować – jako leczenie uzupełniające – probiotyki o dobrze udokumentowanym działaniu. Należą do nich na przykład Lactobacillus GG i Saccharomyces boulardii. 
W krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce, w sprzedaży jest wiele preparatów probiotycznych. Działanie tylko niewielu z ich udokumentowano w wiarygodnych badaniach klinicznych. W interesie nas wszystkich leży, aby stosować tylko skuteczne preparaty. Brak badań nie oznacza, że dany probiotyk nie działa, ale czy warto go stosować, skoro można przepisać preparat o udokumentowanym działaniu?
prof. dr hab. med. Hanna Szajewska 
II Katedra Pediatrii AM w Warszawie

Piśmiennictwo do komentarza

1. Szajewska H., Skórka A., Ruszczyński M., Gieruszczak-Białek D.: Meta-analysis: Lactobacillus GG for treating acute diarrhoea in children. Aliment. Pharmacol. Ther., 2007; 25: 871–881

2. Canani R.B., Cirillo P., Terrin G. i wsp.: Probiotics for treatment of acute diarrhoea in children: randomised clinical trial of five different preparations. Br. Med. J., 2007; 335: 340

3. Basu S., Chatterjee M., Ganguly S., Chandra P.K.: Efficacy of Lactobacillus rhamnosus GG in acute watery diarrhoea of Indian children: a randomised controlled trial. J. Paediatr. Child Health, 2007; 43 (12): 837–842

4. Szajewska H., Skórka A., Dyląg M.: Meta-analysis: Saccharomyces boulardii for treating acute diarrhoea in children. Aliment. Pharmacol. Ther., 2007; 25: 257–264

5. Saavedra J.M., Bauman N.A., Oung I. i wsp.: Feeding of Bifidobacterium bifidum and Streptococcus thermophilus to infants in hospital for prevention of diarrhoea and shedding of rotavirus. Lancet, 1994; 344: 1046–1049

6. Guarino A., Albano F., Ashkenazi S. i wsp., Expert Working Group: The ESPGHAN/ESPID Guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2007 (w duku)

Źródło: http://www.mp.pl

Tagi: Lactobacillus rhamnosus, probiotyk, etiologia, biegunka, ostra biegunka, leczenie, zapobieganie, profilaktyka, leczenie dzieci, dzieci, lab, laboratorium
Drukuj PDF
wstecz Podziel się ze znajomymi

znajdz nas na fcb
Informacje dnia: Potwierdzono - składniki diety mogą powodować migreny Biomarkery prognostyczne postępów cukrzycy Białe wino może zwiększać ryzyko czerniaka Dawne antybiotyki we współczesnej terapii Garść orzechów chroni przed wieloma chorobami Czynnościowa rola białek Potwierdzono - składniki diety mogą powodować migreny Biomarkery prognostyczne postępów cukrzycy Białe wino może zwiększać ryzyko czerniaka Dawne antybiotyki we współczesnej terapii Garść orzechów chroni przed wieloma chorobami Czynnościowa rola białek Potwierdzono - składniki diety mogą powodować migreny Biomarkery prognostyczne postępów cukrzycy Białe wino może zwiększać ryzyko czerniaka Dawne antybiotyki we współczesnej terapii Garść orzechów chroni przed wieloma chorobami Czynnościowa rola białek

Partnerzy

GoldenLine Fundacja Kobiety Nauki Warszawskie Stowarzyszenie Biotechnologiczne (WSB) „Symbioza” Obywatele Nauki NeuroSkoki Biomantis Uni Gdansk MULTITRAIN I MULTITRAIN II Nauki przyrodnicze KOŁO INZYNIERÓW PB ICHF PAN FUNDACJA JWP NEURONAUKA BIOOPEN 2016 QDAY Mlodym Okiem Nauka w Polsce CITTRU - Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Akademia PAN Chemia i Biznes Farmacom Świat Chemii Forum Akademickie Biotechnologia     Geodezja „Pomiędzy naukami – zjazd fizyków i chemików” WIMC WARSZAWA 2016 Konferencja Biomedyczna Projektor Jagielloński Instytut Lotnictwa EuroLab